نامه انسان‌شناسی

نامه انسان‌شناسی

مراسم نوروزی بی‌بی‌گردی در بخش نیمبلوک شهرستان قاینات استان خراسان جنوبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد مردم شناسی، اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی، بیرجند، ایران
2 کارشناسی ارشد باستان شناسی، اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی، بیرجند، ایران
چکیده
 استان خراسان جنوبی واقع در شرق ایران گرچه به لحاظ تقسیمات سیاسی کشور، استانی جدید به شمار می‌آید که در سال 1383 با تفکیک از استان خراسان تأسیس شد، اما منطقه‌ای با سابقه تاریخی طولانی و برخوردار از فرهنگی درخشان است. مردم خراسان جنوبی بسیاری از سنت‌ها و آداب و رسوم پیشینیان خود را تا به امروز حفظ کرده‌اند. شاید شرایط خاص جغرافیایی و محیطی این منطقه و به نوعی محصور بودن آن در میان مناطق کویری و دور بودن از مراکزی که کانون تحولات فرهنگی بوده‌اند، سبب شده است که فرهنگ این منطقه در طول زمان به کندی دچار تغییر شود. مراسم نوروز و برخی آیین‌های مربوط به آن از جمله سنت‌هایی هستند که در حال حاضر نیز در شهرها و به ویژه روستاهای این استان برگزار می‌شوند. مهم‌ترین آیین‌های نوروزی در اکثر مناطق خراسان جنوبی، چهارشنبه سوری، مراسم تحویل سال، دید و بازدید و سیزده بدر هستند. اما در شمال شهرستان قاینات، آیین نوروزی دیگری به نام «بی بی گردی» در روز 12 فروردین اجرا می‌شود که در نوع خود کم‌نظیر است. این مراسم که هنوز در بین اهالی روستاهای بسکاباد و کارشک بخش نیمبلوک شهرستان قاینات اجرا می‌شود، کارکردهای متنوعی دارد و از زوایای گوناگون می‌توان به بررسی آن پرداخت. این مقاله حاصل پژوهشی است که برای نخستین بار یکی از مؤلفان به منظور تهیه پرونده پیشنهاد ثبت «مراسم بی بی گردی» در فهرست میراث معنوی کشور انجام داده است. این مراسم در پاییز 1396 به شماره 1457 در فهرست میراث ناملموس کشور ثبت شده است. 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Bibi-Gardi Novruzi Ceremony in Nimblouk District of Qaenat Province of South Khorasan Province

نویسندگان English

Fariba Kaheni 1
Roghie Zafaranloo 2
1 M.A. of anthropology, cultural heritage organization of Birjand, south Khorasan
2 M.A. of archeology, cultural heritage organization of Birjand, south Khorasan
چکیده English

South Khorasan large province, located in eastern Iran, although new in terms of political divisions which was established in 2004 as a separate from previous Khorasan large province, but is a region with a long history and has a brilliant culture. The people of South Khorasan have preserved many of the traditions of their predecessors to this day. Perhaps the special geographical conditions of this region, its confinement among desert areas and being far from the centers that have been the center of developments, have caused the culture of this region to change slowly over time. Novruz ceremonies are among the traditions that are still held in the cities and especially in the villages of this province. The most important Novruz ceremonies in most parts of South Khorasan include Chaharshanbesoori, New Year ceremony, visiting and Sizdah Bedar. But in the north of Qaen city, another Novruz ritual called Bibi Gerdi is performed on the 12th of Farvardin. This ceremony that is still held by the people of Baskabad and Kareshk villages of Nimblouk district of South Khorasan province has various functions and can be studied and considered from different angles, which is described in this article. This article is the result of a research that has been done for the first time by one of the authors in order to prepare the registration file of Bibi Gerdi ceremony in the list of intangible heritage of the country. This ceremony has been registered in the fall of 2017 with the number 1457 in the list of intangible heritage of the country.
 
 

کلیدواژه‌ها English

South Khorasan
Qaenat
Nimblouk
Baskabad and Kareshk villages
Bibi Gerdi ceremony
اسماعیل‌پور. ابوالقاسم (1372). نوروز جلوگاه اسطوره‌ای آفرینش. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. پرتال جامع علوم انسانی. 12
برآبادی. سیداحمد، شعیبی. غلامحسین، همایی. معصومه، شهبازی. رقیه، کیانی. صدیقه (1376). مردم‌نگاری شهرستان قاینات. آرشیو ادارة کل میراث فرهنگی خراسان جنوبی. چاپ نشده
برزگران. حسینعلی، سورگی. محمدباقر، ریاسی. مهدی، ایوبی. سیدسعید، ضیایی. علی (1390). جغرافیای استان خراسان جنوبی. تهران: آموزش و پرورش
بویس. مری (1398). نوروز در دوران ما­قبل اسلام؛ نوروز (از مقاله‌های دانشنامة ایرانیکا). ترجمة محمدرضا اخلاقی‌منش. فرهامه: 55-15
شیخی نارانی. هانیه، جهان‌بخش. هانا (1395). بررسی ویژگی‌های عید باستانی نوروز و آیین‌های مرتبط با آن. فرهامه: 88-61
عنانی. بهرام (1395). گزارش بررسی باستان‌شناسی بخش نیمبلوک شهرستان قاین. آرشیو ادارة کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی. منتشر نشده
کاهنی. فریبا (1396). پروندة پیشنهادی ثبت در فهرست آثار معنوی کشور. آرشیو ادارة کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی. منتشر نشده