نامه انسان‌شناسی

نامه انسان‌شناسی

نقش قومیت در پدیده طرد و یا پذیرش دانشجویان غیربومی در میان دانشجویان تهرانی مطالعه‌ای در دانشگاه تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مرضیه گردانی 1
مریم رفعت‌جاه 2
1 کارشناس ارشد انسان‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه انسان‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران،
10.22034/jasi.2026.2088352.1626
چکیده
ادراک پذیرش یا طرد اجتماعی در دانشجویان غیربومی یکی از ابعاد مهم زیست دانشگاهی است که می‌تواند بر احساس تعلق، مشارکت اجتماعی و مسیر تحصیلی آنان اثر بگذارد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش هویت قومی در ادراک پذیرش یا طرد اجتماعی دانشجویان در دانشگاه تهران انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و در چارچوب مردم نگاری تفسیری انجام گرفت. داده‌ها از طریق ۴۳ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با دانشجویان کرد، لر، عرب و تهرانی و مشاهده مشارکتی گردآوری شد و با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادراک پذیرش یا طرد اجتماعی دانشجویان غیربومی در دانشگاه از برهم‌کنش چند سطح از واقعیت اجتماعی شکل می‌گیرد.در سطح خانواده، الگوهای جامعه‌پذیری اولیه در شکل‌گیری حساسیت نسبت به مرزهای قومی نقش دارند. در سطح تعاملات دانشگاهی، نشانه‌هایی چون لهجه، پوشش و سبک گفتار به‌عنوان کدهای فرهنگی در ارزیابی‌های اجتماعی عمل می‌کنند و می‌توانند به شکل‌گیری فاصله نمادین میان «بومی» و «غیربومی» بینجامند. همچنین «تهرانی بودن» در برخی تعاملات به‌صورت نوعی سرمایه نمادین ظاهر می‌شود که دسترسی به شبکه‌های اجتماعی و اعتمادبه‌نفس ارتباطی را تسهیل می‌کند. در واکنش به این وضعیت، دانشجویان غیربومی از راهبردهایی همچون شبکه‌سازی قومی، مدیریت نشانه‌های هویتی، بازتعریف هویت و مقاومت نمادین برای تنظیم جایگاه اجتماعی خود بهره می‌گیرند. براساس یافته ها ادراک طرد/پذیرش اجتماعی در محیط دانشگاهی حاصل درهم‌تنیدگی تعاملات روزمره با مرزبندی‌های اجتماعی و نظم نمادین فرهنگی است و توجه به این ابعاد می‌تواند در طراحی سیاست‌های دانشگاهی در تقویت تعاملات فرهنگی و افزایش احساس تعلق دانشجویان غیربومی مؤثر باشد.
کلیدواژه‌ها
'احساس عدم تعلق'
'طرد اجتماعی'
'مرزبندی اجتماعی'
'هویت قومی'
موضوعات

عنوان مقاله English

The Role of Ethnicity in the Social Exclusion or Inclusion of Non Local Students A Study in the University of Tehran

نویسندگان English

Marzieh Gordani 1
Maryam Rafatjah 2
1 MA in Anthropology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Anthropology Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Social acceptance or exclusion of non local students constitutes an important dimension of the lived experience of university life and can influence students’ sense of belonging, social participation, and academic trajectory. This study aims to explore the role of ethnicity in shaping the experiences of social acceptance or exclusion among students at the University of Tehran. This research conducted using the qualitative approach of interpretative ethnography. The data collected through 43 semi structured interviews and participant observation.
The findings show the experience of social acceptance or exclusion among the ethnicity students emerges through the interaction of multiple layers of social reality. At the family level, patterns of early socialization play a role in shaping sensitivities toward ethnic boundaries. At the university level, interactions markers such as accent, clothing style, and modes of speech function as cultural codes in social evaluations and may increase the symbolic distance between “locals” and “non locals.” In some interactions, “being Tehran native” appears as a form of symbolic capital that facilitates access to social networks and enhances communicative confidence. In response to these conditions, the ethnic students employ various strategies—including ethnic networking, identity marker management, identity redefinition, and symbolic resistance—to improve their social position.
The findings suggest that conception of social exclusion in the studied field, results from the interweaving of everyday interactions with social boundary making, and the symbolic order of cultural hierarchies. Considering these dynamics can develop university policies to improve intercultural interactions and the sense of belonging among non local students.

کلیدواژه‌ها English

'perception of non belonging'
'social exclusion'
'social boundary making'
'ethnic identity'
منابع
·      باقری، فاطمه؛ و صادقی، کامران (1393). تحلیل تجربیات زیستۀ دانشجویان غیرتهرانی در دانشگاه‌های بزرگ. فصلنامۀ مردم‌شناسی، 27(2)، 75–60.
·      حجازی، الهه؛ امین‌یزدی، سیدامیر؛ کارشکی، حسین؛ صمدیه، هادی (1403). ساخت و اعتباریابی مقیاس احساس تعلق دانشجویان به دانشگاه. فصلنامۀ اندازه‌گیری تربیتی، 15(55)، 38–71.
·      حرمتی‌زاد، بهرام (1394). سازگاری فرهنگی دانشجویان کرد و ترک با فرهنگ عمومی دانشگاه تهران. فصلنامۀ علوم اجتماعی، 30(1)، 92–77.
·      زارعی، علی؛ و مرادی، ناصر (1391). نقش قومیت در شکل‌گیری بحران‌های هویتی در میان دانشجویان. مطالعات هویت، 14(2)، 67–53.
·      سلیمی، حسین (1398). تأثیر زبان و لهجه بر پذیرش اجتماعی دانشجویان غیرتهرانی. فصلنامۀ پژوهش‌های فرهنگی، 18(2)، 70–56.
·      قنبرزاده، مریم (1385). تأثیر طرد اجتماعی بر سلامت روان و عملکرد تحصیلی دانشجویان غیربومی. فصلنامۀ روان‌شناسی دانشگاهی، 14(3)، 128–112.
·      قنبری برزیان، علی؛ ظهیری‌نیا، مصطفی (1402). هویت قومی در جامعۀ ایرانی: همگرایی یا واگرایی (مرور نظام‌مند مطالعات کمّی از ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۱). فصلنامۀ مسائل اجتماعی ایران، 14(2)، 252–227.
·      نواح، عبدالرضا؛ نبوی، سیدعبدالحسین؛ حیدری، خیری (1395). قومیت و احساس طرد اجتماعی، مخاطرات اجتماعی پیش رو (مورد مطالعه: قوم عرب، شهرستان اهواز). مجلۀ جامعه‌شناسی ایران، 17(4)، 104–74.
·      نیک‌پور، رضا؛ رضایی، فاطمه (1400). تحلیل نقش قومیت در شکل‌گیری گروه‌های اجتماعی در دانشگاه‌های ایران. مطالعات جامعه‌شناسی، 22(1)، 40–25.
·      هاشمی، سید ضیا؛ شریفی، سارا (1395). فهم تجربۀ زیستۀ دانشجویان غیرمذهبی از طرد و پذیرش (مورد مطالعه: دانشجویان کارشناسی ارشد رشته‌های علوم اجتماعی دانشگاه‌های تهران و علامه طباطبایی). بررسی مسائل اجتماعی ایران، 7(1)، 178–155.
 
References
 
·       Akbarpouran, M. (2024). Cultural adaptation and social integration of international students. Global Education Studies, 45(2), pp. 189–203.
·       Bagheri, F., & Sadeghi, K. (2014). An analysis of the lived experiences of non-Tehrani students in major universities. Quarterly Journal of Anthropology, 27(2), pp. 60–75.
·       Barth, F. (Ed.). (1969). Ethnic groups and boundaries: The social organization of culture difference (pp. 9–38). Waveland Press.
·       Blumer, H. (1969). Symbolic interactionism: Perspective and method (pp. 2–10). University of California Press.
·       Chen, X., & Wang, Y. (2016). Ethnicity and identity crisis among Asian students. Asian Studies Journal, 30(2), pp. 145–161.
·       Geertz, C. (1973). The interpretation of cultures (pp. 3–30). Basic Books.
·       Geertz, C. (2023). The interpretation of cultures (M. Solasi, Trans.). Sales. (Original work published 1973)
·       Ghanbari Barzian, A., & Zahirinejad, M. (2023). Ethnic identity in Iranian society: Convergence or divergence? A systematic review of quantitative studies from 2001 to 2022. Quarterly Journal of Social Problems of Iran, 14(2), pp. 227–252.
·       Ghanbarzadeh, M. (2006). The impact of social exclusion on the mental health and academic performance of non-native students. Journal of University Psychology, 14(3), pp. 112–128.
·       Hormatizad, B. (2015). Cultural adaptation of Kurdish and Turkish students to the general culture of the University of Tehran. Quarterly Journal of Social Sciences, 30(1), pp. 77–92.
·       Hashemi, S. Z., & Sharifi, S. (2016). Understanding the lived experience of non-religious students of exclusion and acceptance: A case study of master’s students in social sciences at the University of Tehran and Allameh Tabataba’i University. Journal of Social Problems of Iran, 7(1), pp. 155–178.
·       Hejazi, E., Amin Yazdi, S. A., Kareshki, H., & Samadieh, H. (2024). Development and validation of the scale of students’ sense of belonging to the university. Educational Measurement Quarterly, 15(55), pp. 38–71.
·       Janke, S., Messerer, L. A. S., Merkle, B., & Rudert, S. C. (2023). Why do minority students feel they do not fit in? Migration background and parental education differentially predict social ostracism and belongingness. Group Processes & Intergroup Relations, 27(2), pp. 278–299.
·       Kim, J., & Lee, H. (2019). Language and cultural barriers in social acceptance of international students in South Korea. Asian Education Review, 22(4), pp. 155–169.
·       Martinez, P., & Gonzalez, F. (2018). Lived experiences of migrant students in Spanish universities. Journal of Anthropology and Education, 19(3), pp. 201–215.
·       Murray, D. (2023). Cultural transition and identity tension in non-local university students: A qualitative synthesis. International Review of Education, 69(1), pp. 55–79.
·       Navah, A., Nabavi, S. A., & Heidari, K. (2016). Ethnicity and the feeling of social exclusion: Emerging social risks: A case study of the Arab ethnic group in Ahvaz County. Iranian Journal of Sociology, 17(4), pp. 74–104.
·       Nikpour, R., & Rezaei, F. (2021). An analysis of the role of ethnicity in the formation of social groups in Iranian universities. Sociological Studies, 22(1), pp. 25–40.
·       Rudert, S. C., Janke, S., & Greifeneder, R. (2021). Stress causes depression: Longitudinal associations between rejection and depression over a three-year period. Journal of Emotional Disorders Reports, 4, 100118.
·       Salimi, H. (2019). The effect of language and accent on the social acceptance of non-Tehrani students. Journal of Cultural Research, 18(2), pp. 56–70.
·       Schachner, M. K., Schwarzenthal, M., Van de Vijver, F. J., & Noack, P. (2019). How all students can belong and achieve Effects of the cultural diversity climate amongst students of immigrant and nonimmigrant background in Germany. Journal of Educational Psychology, 111(4), pp. 703–720.
·       Smith, A., & Johnson, R. (2021). The role of ethnicity in social group formation in European universities. European Journal of Sociology, 29(1), pp. 76–91.
·       Stephens, N. M., Townsend, S. S., Markus, H. R., & Phillips, L. T. (2012). Cultural incongruence: Independent cultural norms cause higher cortisol and more negative emotions among first-generation college students. Journal of Experimental Social Psychology, 48(6), pp. 1389–1393.
·       Tachine, A. R., Cabrera, N. L., & Yellow Bird, E. (2017). Home away from home: Native American students’ sense of belonging during their first year in college. The Journal of Higher Education, 88(5), pp. 785–807.
·       Zarei, A., & Moradi, N. (2012). The role of ethnicity in the formation of identity crises among students. Identity Studies, 14(2), pp. 53–67.
نامه انسان‌شناسی
دوره 22، شماره 41
اسفند 1404
صفحه 77-102