نامه انسان‌شناسی

نامه انسان‌شناسی

تحلیل مردم‌شناختی و اساطیری آیین‌های زایش در جیرفت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، دانشگاه هنر اصفهان، دانشکده حفاظت و مرمت، اصفهان، تهران
2 دانشجوی پژوهش هنر، دانشگاه هنر اصفهان، دانشکده پژوهش‌های عالی و کارافرینی، اصفهان، تهران
چکیده
در باورها وعقاید مردم ایران، زایش و فرزندآوری یکی از مراحل مهم زندگی است و هر زنی با فرزندآوری، وارد مرحله جدیدی از زندگی خود می‌شود و با ورود به این مرحله، جامعه او را در قالب و هویتی جدید، تحت عنوان مادر می‌پذیرد. آیین‌های مربوط به دوران بارداری و تولد در سراسر ایران تقریبا یکسان هستند اما با این حال از تفاوت‌های ساختاری نیز برخوردارند. آداب و باورهای مربوط به زایش در جیرفت بسیار متنوع و بیشتر تحت تأثیر محیط، مذهب و باورهای اساطیری شکل گرفته‌اند. هدف اصلی این تحقیق مطالعه و بررسی آیین‌ها و باورهای زایش در فرهنگ عامه جیرفت بر اساس رویکرد قوم‌نگاری است و در پی پاسخ به این سوال ‌است که آیین‌ها و باورهای مربوط به تولد در جیرفت چه کارکردی داشته و چگونه ضامن بقای نسل انسان‌ها در این منطقه شده‌اند؟ روش گردآوری داده‌ها در این پژوهش مطالعات کتابخانه‌ای، بررسی میدانی از طریق مشاهده عینی، مصاحبه و تحلیل آنها بر پایه استدلال استقرایی است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Birth Rituals in the Folk Culture of the People of Jiroft

نویسندگان English

masoumeh barsam 1
yosof faryabi 2
1 Ph.D. student in Archeology, art university of Isfahan, faculty of preservation and restoration, Isfahan, Ira
2 student of art research, art university of Isfahan, faculty of advanced investigations and job making, Isfahan, Iran
چکیده English

In the beliefs and opinions of the Iranian people, giving birth and having children is one of the most important stages of life, and every woman enters a new stage of her life by having a child, and upon entering this stage, the society recognizes her in a new form and identity, under the title of mother. Although the Rituals related to pregnancy and birth have similarities throughout Iran, they also have structural differences. Customs and beliefs related to birth in Jiroft are very diverse and have been formed under the influence of the environment, religion and mythological beliefs. The main purpose of this research is to study and investigate birth rituals and beliefs in the folk culture of Jiroft, referring to the texts related to the popular culture and seeking to answer the question, what function these rituals and beliefs have had in Jiroft and how they have guaranteed the survival of the human race in this region. The data of this research have been collected through library sources, field observation and interview.

کلیدواژه‌ها English

Iran
popular culture
rituals
birth
Jiroft
آقاجمال خوانساری. محمد ( 1349). عقایدالنسا و مرآت­البلها. به کوشش محمود کتیرایی. تهران.
آموزگار. ژاله (1374). تاریخ اساطیری ایران. تهران: سمت.
ابراهیمی. معصومه (­۱۳۹۲)، دیوشناسی ایرانی. جلد ۱. تهران: فرهامه.
ابوالبشری. پیمان، رضایی. محمدحسین ( 1399). ایزدبانوی ایشتار تا بقعه پیر استیر در خراسان بزرگ با رویکرد قوم­نگاری. پژوهش­های انسان­شناسی ایران. 10(20). 156-137.
احمدی­خواه. سارا (1398)، بررسی آیین­های زایش، مطالعه موردی حوزه فرهنگی اصفهان. دومین کنفرانس بین­المللی مطالعات زبان، ادبیات، فرهنگ و تاریخ.
اسدیان. محمد (1384). آئین­های گذر در ایران، بررسی تطبیقی آئین­های ایرانی در حوزه­های فرهنگی و جغرافیایی. تهران: روشنایی.
اسلام. علیرضا (1394). مقاله تحول قربانی از انسان به حیوان: نقطه عطفی در روند عقلانی­شدن. مجله پژوهش­های ادیانی. 3(6). 87-65.
الیاده. میرچا (۱۳۸۷). اسطوره، رویا و راز. ترجمه رویا منجم. تهران: علم.  
بلوکباشی. علی (1374). آبستنی. دایره­المعارف بزرگ اسلامی. تهران: مرکز دایره­المعارف بزرگ اسلامی.
بهار. مهرداد (1369). بندهشن. تهران: توس.
پورداوود. ابراهیم (۱۳20). فروردین. ایران امروز. 3(1). 11-7.
......................(1326). نام­های دوازده­ماه، فرهنگ ایران باستان. تهران.
جرجانی. اسماعیل (1355). ذخیره خوارزمشاهی. به کوشش سعید سیرجانی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
جودکی. محمدعلی (­1398). خسوف و کسوف. ج 4. مرکز دایره­المعارف بزرگ اسلامی.
جهان­شاهی­افشار. علی (1394). «داغ» از نشان تا درمان. فصلنامه فرهنگ وادبیات عامه. 3(5). 183-161.
...................................، کاویانی پویا. حمید (1398). آبستنی در فرهنگ و ادبیات عامه. نشریه فرهنگ و ادبیات عامه. 7(25). 25-1.
حسن­زاده. آمنه، انصاریان. سمیه (­1390). آئین­های زایش مردم شهر لار. فرهنگ مردم. (40). 196-171.
حقی. مریم. محجوب. فرشته (1400). جادوی گره در فرهنگ عامه ایران. ماهنامه فرهنگ وادبیات عامه. 9(39). 326-283.
حیدری. علی، یاراحمدی. مریم (۱۳۹۶). همزاد و جلوه­های آن در باورهای قوم لک. دو ماهنامه فرهنگ و ادبیات عامه. ۶(۲۰). ۲۵۰- 226.
دارمستتر. جیمز (1384). مجموعه قوانین زرتشت (وندیداد). ترجمه موسی جوان. تهران: دنیای کتاب.
دوستخواه. جلیل (1385). اوستا کهن­ترین سرودها و متن­های ایرانی. ج 1و2. تهران: مروارید.
دهخدا. علی­اکبر (1343). لغت­نامه. تهران.
شاملو. احمد (1375). کتاب کوچه حرف ب. تهران: مازیار.
شکورزاده. ابراهیم ( 1363). عقاید و رسوم مردم خراسان. تهران: سروش.
شوالیه. ژان، گربران. آلن (1385). فرهنگ نمادها. ترجمه سودابه فضائلی. تهران: جیحون
شهپر. سارا (1396). آئین­های زایش در فرهنگ عامه منطقه لارستان. دو ماهنامه فرهنگ و ادبیات عامه. 5(17). 20-1.
شهزادی. رستم (1347). آداب و رسوم ایرانیان باستان از هنگام تولد تا مرگ. انجمن فرهنگ ایران باستان. 6(2). 43-30.
صرفی. محمدرضا (1391). باورهای مردم کرمان. کرمان: دانشگاه شهید باهنر کرمان.
............................، طاهری. فاطمه (1391). پری در دیوان بیدل. مجله مطالعات ایرانی. دانشکده ادبیات و    علوم انسانی. 11(21). 221-207.  
صفا. ذبیح­الله (1346). تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی تا اواسط قرن پنجم. ج1. تهران: امیرکبیر.
عظیم­پور. پوپک (1389). فرهنگ عروسک­ها و نمایش­های عروسکی آئینی و سنتی ایران. تهران: نمایش.
علیزاده. حمید، عشایری. طاها (1399). آیین­های زایش در فرهنگ و ادبیات عامه استان بوشهر. دو ماهنامه فرهنگ و ادبیات عامه. 8(31). 72-49.
غفرانی. علی، تنهایی. سیده­نرگس (1392). شیوه درمانی داغ کردن و جایگاه و اهمیت آن در تاریخ پزشکی مسلمانان. مجله تاریخ اسلام وایران. 23(18). 50-37.
فرخ­نیا. رحیم (­1382). نظریه­های مردم­شناسی. اراک: مولف
فریزر. جیمز (1383). شاخه زرین، پژوهشی در جادو و دین. ترجمه کاظم فیروزمند. تهران: اگاه.
محمدیان. بهرام (1390). نگاهی دیگر به حقوق فرزندان از دیدگاه اسلام. تهران: انجمن اولیاء ومربیان. 
مشتاق. خلیل (­1392). هنر و ادبیات جهان. تهران: هنر مشتاق.
مشهدی نوش­آبادی. محمد، رجبی. عباس (1392­). آیین­های طهارت در دین زرتشتی. فصلنامه پژوهشی تاریخ اسلام و ایران. دانشگاه الزهرا. 23(18). 87-69.
میرشکرایی. محمد، فاتح. صدیقه، نوبان. مهرالزمان (1378). گرفتگی خورشید و ماه در فرهنگ مردم ایران.
ناصری. عبدالله (­1378). مراسم تولد و نام­گذاری در سیستان و بلوچستان. مجله پیام زن . 96.
نظری. زلیخا، حاج­علی­محمدی. هما، تراب­زاده. عباس، رهو. روشنک (1384). مردم­شناسی ابیانه. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.
 واعظی. سعیده، میراسکندری. فریبا، عسکری خانقاه. اصغر (1400). آیین­های تولد در فرهنگ و ادبیات عامه شهر کرمان. نامه انسان­شناسی. 19(34). 272 -253.
هدایت. صادق (1381). فرهنگ عامیانه مردم ایران. چ 3. تهران: چشمه.
 
مصاحبه­شدگان
اشرف شعبانی: 70 ساله، روستای کریم­آباد، 1400
هاجر شعبانی: 65ساله، روستای حسین­آباد، 1398
زهرا برسم: 54 ساله، روستای دولت­آباد بهراسمان، 1399
عالم کافر­لو: 60ساله، روستای ابوذریه، 1400
عذرا رستمی: 75 ساله، بهراسمان، 1399
علی رستمی: 70 ساله، روستای قرقطوئیه بخش اسفندقه جیرفت، 1400
مراد فاریابی:  80 ساله، ساردوییه، 1399