نامه انسان‌شناسی

نامه انسان‌شناسی

رذیلت‌های اخلاقی در گسترۀ مثل‌های مردم لَک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
چکیده
مثل‌ها از مؤلفه‌های اصلی فرهنگ عامه و ترجمان راستینی از جنبه‌های گوناگون زندگی مردم در هر دوره و روزگاری است. یکی از مهم‌ترین حوزه‌های زندگی مردم که از طریق مثل‌ها قابل بررسی و تحقیق است، اخلاق، تعلیم و تربیت می‌باشد زیرا جنبۀ اخلاقی، تعلیمی و تربیتی، از بارزترین ویژگی‌های مثل‌ها، و از عوامل عمدۀ ترویج و مانایی آنها در میان توده‌ها محسوب می‌شود. در این پژوهش توصیفی­تحلیلی که با تکیه بر اسناد و منابع کتابخانه‌ای و داده‌های میدانی صورت گرفته، رذیلت‌های اخلاقی در پهنۀ مثل‌های قوم لک، از اقوام اصیل و فرهنگی ایرانی، بررسی و تحلیل شده است. دستاورد پژوهش نشان می‌دهد که موضوع بسیاری از مثل‌های لکی، انتقاد و تحذیر از رذیلت‌های اخلاقی است و از این حیث می‌توان اینگونه مثل‌های لکی را ارائه دهندۀ الگوی اخلاقی کاربردی و جامعی دانست. از بدترین خلقیاتی که مثل‌های لکی مخاطب را از آنها بر حذر داشته است، اسراف، افشای راز، بُخل و خساست، بدخُلقی، بدخواهی و دسیسه‌چینی برای دیگران، بی‌عقلی، بی‌غیرتی، بیکاری و تنبلی، تقلید کورکورانه، حرام‌خواری، حرص و آز، حسادت، خداناترسی، خشم، خودخواهی، خیانت در امانتداری، دروغ، دزدی، دشمنی، دشنام و ناسزاگویی، دوبه‌هم‌زنی، زخم زبان، سوء استفاده از مشکلات دیگران، شکم‌پرستی و پُرخوری، شوخی بیجا، ظلم، عجله و شتابکاری، عیب‌جویی، غرور، کینه، گستاخی در پیشگاه الهی، لجاجت، نزاع و درگیری، نفاق، و وعدۀ دروغ است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Moral Vices in the Domain of Lak People Parables

نویسنده English

Farshad Eskandari Sharafi
PhD Student of Persian Language and Literature, Persian Language and Literature Department, Faculty of Literature and Human Sciences, University of Isfahan, Isfahan, Iran.
چکیده English

Parables are one of the main components of popular culture and a genuine translator of various aspects of people's lives in every period. Morality, education and training are amongst the most important areas of people's lives that can be studied and researched through parables because such areas are among the most prominent features of the parables and also major factors in their promotion and survival among the masses. In this descriptive-analytical study, which is based on library documents and sources and field data, moral vices in the domain of Lak people parables, one of the aboriginal and cultured Iranian tribes, have been studied and analyzed. The results of the research show that the subject of many of Laki parables is the condemnation and prevention of moral vices, and in this regard, such Laki parables can be viewed as a practical and comprehensive moral model. Here are some of the moral vices which Laki parables warn us against: extravagance, revelation of secrets, stinginess, malice, conspiracy against others, ignorance, unemployment and laziness, blind imitation, greed, jealousy, disrespecting God, anger, selfishness, betrayal of trust, lying, stealing, enmity, insult, abuse of others' problems, gluttony, outrageous jokes, oppression, haste, blame-seeking, pride, resentment, arrogance before God, stubbornness, strife, hypocrisy, and false promise.

کلیدواژه‌ها English

popular culture
parable
moral vices
Lak people
Laki language
آرین‌پور. یحیی (1387). از نیما تا روزگار ما (تاریخ ادب فارسی معاصر). ج 3. چ 5. تهران: زوار.
اسدی گوهرگوش. عباس، قادری. سلطان‌علی (1392). زبانزدها و کنایه‌های لکی. ترجمه انگلیسی فتح‌الله قادری. ج 1. چ 1. تهران: طهورا.
افشار سیستانی. ایرج (1366). مقدمه‌ای بر شناخت ایل‌ها، چادرنشینان و طوایف عشایری. ج 1. چ 1. تهران: مؤلف.
امان‌اللهی. سکندر (1393). قوم لُر: پژوهشی درباره پیوستگی قومی و پراکندگی جغرافیایی لُرها در ایران. چ 5. تهران: آگه.
آذربد مارسپندان (1338). اندرز آذربد مارسپندان. ترجمه فارسی ماهیار نوابی. نشریه دانشکده ادبیات تبریز. 11 (52). 501- 528.
انوری. حسن (1384). فرهنگ امثال سخن. ج 1. چ 1. تهران: سخن.
ایرانی. دینشاه (1334). اخلاق ایران باستان. چ 3. تهران: انجمن زرتشتیان ایرانی بمبئی.
ایزدپناه. حمید (1391). مقدمه بر: فرهنگ لکی. چ 1. تهران: اساطیر.
باقری. مهری (1383). تاریخ زبان فارسی. چ 9. تهران، قطره.
پاینده. ابوالقاسم (1382). نهج‌الفصاحه. چ 4. تهران: دنیای دانش.
تمیم‌داری. احمد (1398). فرهنگ عامه. چ 6. تهران: مهکامه.
جعفری قنواتی. محمد (1397). درآمدی بر فولکلور ایران. چ 3. تهران: جامی.
جویس بلو. پاریس (1393). «کُردی». در: راهنمای زبان‌های ایرانی. ویراستار: رودیگر اشمیت. ترجمه آرمان بختیاری؛ عسکر بهرامی؛ حسن رضایی باغ‌بیدی و نگین صالحی‌نیا. ج 2. چ 3. تهران: ققنوس.
دبیرمقدم. محمد (1392). رده‌شناسی زبان‌های ایرانی. ج 2. چ 1. تهران: سمت.
دستغیب. سید عبدالحسین (1383). گناهان کبیره. ج 2. چ 18. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
دشتی. محمد (1386). نهج‌البلاغه. چ 4. قم: شهاب‌الدین.
ذوالفقاری. حسن (1388). فرهنگ بزرگ ضرب‌المثل‌های فارسی. ج 1. چ 1. تهران: معین.
راولینسون. هنری (1362). سفرنامه راولینسون (گذر از زهاب به خوزستان). ترجمه سکندر امان‌اللهی بهاروند. چ 1. تهران: آگاه.
رضایی باغ‌بیدی. حسن (1388). تاریخ زبان‌های ایرانی. چ 2. تهران: مرکز دایر‌ةالمعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی).
رضایی نورآبادی. علی‌عباس (1398). فرهنگ عامه لک. چ 1. خرم‌آباد: شاپورخواست.
رحماندوست. مصطفی (1390). فوت کوزه‌گری: مثل‌های فارسی و داستان‌های آن. 2 ج. چ 6. تهران: مدرسه.
زمانی. کریم (1393). میناگر عشق: شرح موضوعی مثنوی معنوی مولانا جلال‌الدین محمد بلخی. چ 12. تهران: نی.
سعدی. مصلح بن عبدالله (1392). گلستان. تصحیح و توضیح غلامحسین یوسفی. چ 11. تهران: خوارزمی.
سیپک. ییری (1384). ادبیات فولکلور ایران. ترجمه محمد اخگری. چ 1. تهران: سروش.
شبر. سیدعبدالله (1389). اخلاق. ترجمه محمدرضا جباران. چ 15. تهران: هجرت.
شهبازی. عبدالله (1369). مقدمه‌ای بر شناخت ایلات و عشایر. چ 1. تهران: نی.
شهسواری. فرامرز (1394). واج، تکواژ و واژه در زبان لکی. چ 1. کرمانشاه: طاق بستان.
شکورزاده بلوری. ابراهیم (1372). ده هزار مثل فارسی و بیست و پنج هزار معادل آنها. چ 1. مشهد: آستان قدس رضوی.
صرفی‌پور. محمدتقی (1390). خوبی‌ها و بدی‌ها. چ 1. قم: صرفی‌پور.
عالی‌پور. کامین (1384). دستور زبان لکی، ضرب‌المثل‌ها و واژه‌نامه. چ 1. خرم‌آباد: افلاک.
عالی‌پور. کامین (1394). «خاستگاه و ریشه‌یابی زبان‌های لکی و لری». در: رسم‌الخط زبان زاگرس (لکی، لری لرستانی و لری بختیاری). به کوشش اسد فرهمند. چ 1. قم: نسیم حیات.
عسکری‌عالم. علیمردان (1384). فرهنگ واژگان (لکی به فارسی). چ 1. خرم‌آباد: افلاک.
عسکری‌عالم. علیمردان (1388). ضرب‌المثل‌ها و تک‌بیت‌های سور و سوگ زبان لکی. چ 1. خرم‌آباد: شاپورخواست.
عنصرالمعالی. کیکاوس بن اسکندر (1390). قابوس‌نامه. تصحیح غلامحسین یوسفی. چ 17. تهران: علمی و فرهنگی.
غزالی. امام محمد (1380). کیمیای سعادت. به کوشش حسین خدیو جم. ج 2. چ 9. تهران: علمی و فرهنگی.
غلامی. بهادر (1395). فرهنگ باساک: ریشه‌شناسی واژگان زبان لکی. 2 ج. چ 1. خرم‌آباد: پراکنده.
فتحعلی‌خانی. محمد (1379). آموزه‌های بنیادین علم اخلاق. ج 1. چ 1. قم: شهریار.
فیض کاشانی. ملامحسن (1362). اخلاق حسنه. ترجمه محمدباقر ساعدی. چ 5. تهران: پیام آزادی.
کریمی. جلیل، قلی‌پور. سیاوش، علیمرادی. زینب (1399). بازنمایی هویت زن در ضرب‌المثل‌های «لکی». جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر. 2 (4). 65- 88.
محدثی. جواد (1392). اخلاق: متن آموزش اخلاق فردی و اجتماعی. چ 3. ویراست 2. قم: نورالسجاد.
مروتی. سهراب (1381). تکامل انسان در آیینه اخلاق. چ 1. ایلام: گویش.
مظاهری. حسین (1383). کاوشی نو در اخلاق اسلامی. ترجمه محمود ابوالقاسمی. ج 2. چ 2. تهران: موسسه نشر و تحقیقات ذکر.
مکارم شیرازی. ناصر (1381). اخلاق در قرآن. ج 2. چ 2. قم: مدرسه الامام علی ‌ابن ابیطالب (ع).
مکارم شیرازی. ناصر (1386). اخلاق در قرآن. ج 3. چ 2. قم: مدرسه الامام علی ‌ابن ابیطالب (ع).
مهدوی کنی. محمدرضا (1388). نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی. چ 24. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
نجف‌زاده قبادی. امیدعلی (1391). ادبیات عامه لکی. چ 1. خرم‌آباد: شاپورخواست.
نصیرالدین طوسی (1369). اخلاق ناصری. تصحیح مجتبی مینوی و علیرضا حیدری. چ 4. تهران: خوارزمی.
هانری دو فوشه کور. شارل (1377). اخلاقیات (مفاهیم اخلاقی در ادب فارسی از سده سوم تا سده هفتم هجری). ترجمه محمدعلی امیرمعزی و عبدالمحمد روح‌بخشیان. چ 1. تهران: مرکز نشر دانشگاهی و انجمن ایرانشناسی فرانسه در ایران.