یک روایت بازاندیشانه از تاریخ توسعه اجتماعی - محیطی خاورمیانه تا دگرگونی بوم­شناسانه حکمرانی آب در یزد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای مطالعات توسعه، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دکترای مهندسی مدیریت منابع آب، مرکز بین المللی قنات و سازه‌های تاریخی آب یونسکو، یزد، ایران

چکیده

بهره­گیری مدرن از رهیافت گذشتگان برای مواجهه با مخاطرات امروز را توسعه بازاندیشانه می­خوانیم. این مقاله می­کوشد تا با تبیین تاریخ اجتماعی – محیطی یزد با ابزار طراحی زندگی روزمره بر بستر عکس­های سازه­های تاریخی آبی برجامانده در این شهر، تمدنی را به تصویر کشد که بر مبنای بی­آبی برقرار ماند و گسترش یافت. بر اساس سه عنصر مبنایی بازاندیشانه شفافیت، مشارکت عمومی و پذیرندگی، عصر قنات از آنچه که سه‌گانه اعصار «قنات و پایداری»، «پمپ آب و مخاطره» و «بازاندیشی برای دگرگونی بوم­شناسانه» خوانده­ایم، تبیین می­شود. از مسیری بازاندیشانه، این پژوهش با تحلیل تاریخی– زیستی خاورمیانه، به بحث درباره نظریات اصلی اجتماعی– محیطی دوران قنات در این جغرافیا پیرامون ایده­های تغییر اقلیم و خشکسالی، تهاجم عشایر و استبداد شرقی می­پردازد. تصویری از تاریخ اجتماعی– محیطی ایرانی از آن پس می­آید، جایی­ که با تمرکز بر تمدن یزد بر بستر قنات و دیگر سازه­های تاریخی آبی، روابط مردم با یکدیگر و با طبیعت و ابعاد حکمرانی آب بررسی شده است. نتیجه­ این بازاندیشی در روایتی اجتماعی-محیطی از تاریخ یزد و واکاوی فروپاشی تمدن قنات­مبنا بر اثر برآمدن دوران صنعت و گذار از پایداری تا عصر مخاطره، تمهیدات مدرن ما اینجا برای مواجهه با مخاطرات آبی و کوشش برای رسیدن به دوران دگرگونی بوم­شناسانه است. این یک پژوهش بنیادین برای یافتن کارکرد یک سنت پویای به روز شده در یافتن راهکارهای جدید سازگار با طبیعت در حکمرانی آب است که ما را تا توسعه بازاندیشانه یک گام به پیش خواهد برد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Reflexive Narrative: From History of Socio-Environmental Development in the Middle East to Ecological Transformation of Water Governance in Yazd

نویسندگان [English]

  • Abbas Faghih Khorasani 1
  • MohamadMehdi JavadianZadeh 2
1 Ph.D. of Development Studies, social faculty of Tehran university, Tehran, Iran
2 UNESCO International Center on Qanats and Historic Hydraulic Structures (UNESCO-ICQHS) - Yazd, Iran
چکیده [English]

For us, the modern appliance of traditional approach to face to current risks is a Reflexive Development. This article tries to explain the socio-environmental history of Yazd by depicting life via pictures of historical hydraulic structures left in this city. Yazd is a civilization that has expanded based on waterlessness. Based on the three basic reflexive elements that is transparency, public participation, and openness, the age of Qanats is explained among what we call the three ages of Qanat and Sustainability, Water Pumps and Risks, and Reflection for an Ecological Transformation. Through the reflexive historical-environmental analysis of the Middle East, this research discusses the main socio-environmental theories of the Qanat era around the ideas of climate change and drought, nomadic invasion, and oriental despotism. Then we assess the Iranian socio-environmental history with focus on Yazd where we search the history of this city based on historical hydraulic structures, the relations of people with each other and nature, and the dimensions of traditional water governance. What we can learn from this reflexive narrative, the history of water and life in Yazd and the analysis of Qanat civilization collapse after the industrial age rising and transition to the era of risk, is our modern preparations to face water risks through an ecological way of transformation and reflexive route of development. This is a fundamental research to find the function of an updated dynamic tradition in finding new solutions adaptable with nature in water governance, which will take us one step forward to a reflexive development.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • water
  • Qanat
  • socio-environmental history
  • Reflexive Development
  • Yazd
Beck. U. (2009). World at risk. Polity.
------, Giddens. A., Lash. S. (1994). Reflexive Modernization: Politics, Tradition and Aesthetics in the Modern Social Order. Stanford University Press.
Boström. M., Lidskog. R., Uggla. Y. (2017). A Reflexive Look at Reflexivity in Environmental Sociology. Environmental Sociology. 3(1). 6-16.
Brousseau. E., Dedeurwaerdere. T., Siebenhuner. B. (Eds.) (2012). Reflexive Governance for Global Public Goods. MIT press.
Christensen. P. (1993). The Decline of Iranshahr: Irrigation and Environments in the History of the Middle East, 500 BC to AD 1500. Museum Tusculanum Press.
Folgado-Fernández. J.A., Di-Clemente. E., Hernández-Mogollón. J.M., Campón-Cerro. A.M. (2018). Water Tourism: A New Strategy for the Sustainable Management of Water-Based Ecosystems and Landscapes in Extremadura (Spain). Land. 8(1). 2.
Hudson. G.F. (1970). The Myth of Asia. By John M. Steadman. [New York: Simon and Schuster.]. The China Quarterly. 44. 228-230.
Huntington. E. (1907). The Pulse of Asia: A Journey in Central Asia Illustrating the Geographic Basis of History. Houghton: Mifflin.
----------. (1945). Mainsprings of Civilization.
Khaneiki. M.L. (2019). Territorial Water Cooperation in the Central Plateau of Iran. Springer International Publishing.
Marx. K. (1867). Capital. Volume I.
Mill. J.S. (1871). Principles of Political Economy: With Some of Their Applications to Social Philosophy. Vol. 1. Oxford: Blackwell.
O’Leary. B. (1989). The Asiatic Mode of Production. Oxford.
Perry. C., Steduto. P., Karajeh. F. (2017). Does Improved Irrigation Technology Save Water? A Review of the Evidence. Food and Agriculture Organization of the United Nations. Cairo. 42.
Smith. A. (1776). An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations. Vol.1 . London: Printed for W. Strahan and T. Cadell. 1776.
Steadman. J.M. (1969). The Myth of Asia.
UN World Water Development Report (2021). Valuing Water.
Vallee. D., Jean Margat J. (2003). Review of World Water Sources by Country. Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). Rome-Italy. P. 19.
Voss. J.P., Bornemann. B. (2011). The Politics of Reflexive Governance: Challenges for Designing Adaptive Management and Transition Management. Ecology and Society. 16(2).
Wittfogel. K.A. (1959). Oriental Despotism: A Comparative Study of Total Power. Science and Society. 23(1).
World Trade Report. (2013). Factors Shaping the Future of World Trade.