نامه انسان‌شناسی

نامه انسان‌شناسی

تحلیل گفتمان مدارای اجتماعی در ضرب‌المثل‌های فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد ادبیات عامه، دانشگاه پیام نور، رشت، ایران
2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران،
چکیده
ضرب­المثل­های فارسی به عنوان یکی ازگونه­های ادبیات عامه، نمایانگر گرایش­های فکری و فرهنگی مردم به موضوع صلح و خشونت­پرهیزی است. با در نظر گرفتن اهمیت بازخوانی فرهنگ به منظور شناخت ظرفیت‌های فرهنگی مرتبط با صلح، همزیستی، کاهش تقابل‌ و تعارضات اجتماعی، دراین پژوهش مصادیق مدارای اجتماعی در ضرب­المثل­های فارسی که شامل مدارای دینی، مدارای رفتاری، مدارای منفعل و مدارای عمومی است استخراج، طبقه‌بندی و با تکیه بر مفهوم گفتمان ارنستو لاکلا و شانتال موفه بخشی از الگوی اندیشگی حاکم بر این ضرب­المثل­ها نشان داده ­و به شناسایی منابع قدرت و عوامل تأثیرگذار بر بازنمایی سطح مدارای اجتماعی پرداخته شده است. یافته‌های تحقیق بر اساس دسته­بندی مؤلفه­های مدارای اجتماعی از دیدگاه پیتر کینگ ارائه و به روش تحلیل گفتمان به تأثیر گفتمان‌های دینی، گفتمان فردگرایی و گفتمان صلح در یکی از مؤلفه­های اخلاق عمومی یعنی مدارای اجتماعی پرداخته شده است. براساس نتایج بدست آمده، گفتمان صلح و دال­های مربوط به گرایش­های بشردوستانه با بیشترین بسامد نمایانگر مدارای اجتماعی در ضرب­المثل­های فارسی مورد مطالعه بوده­اند. 
کلید واژه‌ها: ضرب‌المثل، مدارای اجتماعی، تحلیل گفتمان، لاکلا، موفه.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Discourse Analysis of Social Tolerance in Persian Proverbs

نویسندگان English

zahra heidari 1
Fatemeh Kasi 2
1 Education SeM. A. in Popular Literature, Payam e Nour university, Rasht, Irancretary
2 assistant Prof. of Persian Language and Literature, Payam e Nour university, Tehran, Iran
چکیده English

Persian proverbs, as a form of folk literature, reflect the cultural and intellectual inclinations of the people towards peace and non-violence. Considering the importance of revisiting cultural heritage to understand the capacities for peace, coexistence and reducing social conflicts, this study extracts and categorizes examples of social tolerance in Persian proverbs, including religious tolerance, behavioral tolerance, passive tolerance, and general tolerance. Utilizing the concept of discourse as outlined by Laclau and Mouffe, this study reveals aspects of the dominant intellectual patterns reflected in these proverbs, identifying sources of power and factors influencing the representation of social tolerance. The research findings are categorized according to Peter King's components of social tolerance and by employing the discourse analysis method, the impact of religious, individualistic and peace discourse on social tolerance as an element of public morality is explored. The results indicate that the discourse of peace and its associated humanitarian tendencies are most frequently represented as markers of social tolerance in the Persian proverbs studied.

کلیدواژه‌ها English

proverb
social tolerance
discourse analysis
Laclau
Mouffe
اسدی. مرتضی (1389). امر اخلاقی در ضرب­المثل­های فارسی. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد. دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی.
بشیریه. حسین (1379). نظریه‌های فرهنگ در قرن بیستم. تهران: پویا.
ذوالفقاری. حسن (1392). فرهنگ بزرگ ضرب­المثل­های فارسی. تهران: علمی.
رشیدیان. عبدالکریم (1393). فرهنگ پسامدرن. تهران: نی.
سلطانی. علی­اصغر (1384). قدرت، گفتمان و زبان. تهران: نی.
سهراب‌زاده. مهران (1388). مطالعه ساختارهای اجتماعی و فرهنگی در ضرب‌المثل‌های فارسی. مطالعات فرهنگی و ارتباطات. 4.
عبدالمالکی. پروانه، ‌احمدی. یعقوب، احمدی. وکیل، گودرزی. سعید (1400). تبیین جامعه‌شناختی مدارا و ابعاد آن (مورد مطالعه: شهروندان هجده سال به بالای استان کرمانشاه). مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران. 2(10). 408-379.
گل­آقازاده. فردوس (1392). فرهنگ توصیفی تحلیل گفتمان و کاربردشناسی. تهران: علمی فرهنگی.
لاکلا. ارنستو، موفه. شانتال (1392). هژمونی و استراتژی سوسیالیستی، به سوی سیاست دمکراتیک رادیکال. ترجمه محمد رضایی. تهران: نی.
مقتدایی. فاطمه (1389). بررسی و سنجش میزان مدارای اجتماعی و عوامل اجتماعی و فرهنگی مؤثر برآن.  پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد جامعه شناسی. دانشگاه شهید چمران اهواز.
ممتاز. امید (1392). تحلیل واسازی ضرب­المثل­های فارسی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم اجتماعی. دانشگاه گیلان،
یورگنسن. ماریان، فیلیپس. لوئیز (1389). نظریه و روش در تحلیل گفتمان. ترجمه هادی جلیلی. تهران: نی. 
Goldschmidt. Verner (1974). Social Tolerance and Frustration: An Analysis of Attitudes toward Criminals in a Changing Arctic Town. Presented at: The International Research Committee on the Sociology of Law. Holland. Sep. 1972.
Torfing. Jacob (1999). New Theories of Discourse: Laclau, Mouffe and Zizek. Oxford: Blackwell.