نامه انسان‌شناسی

نامه انسان‌شناسی

رکود کنشگری علمی؛ نظریه‌ای برخاسته از یک پژوهش کیفی (مورد مطالعه: دانشجویان مقطع کارشناسی دانشکدة علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی رشته جامعه‌شناسی، گرایش مسائل اجتماعی ایران، واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استاد گروه مطالعات توسعه اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، ایران
چکیده
دانشگاه در ایران با مشکلات فراوانی دست و پنجه نرم می‌کند و از ایفای نقشی که برای آن خلق شده، ناتوان مانده است. یکی از راه‌های مواجه با این مسائل و رفع آنها، شناخت نظام معنایی کنشگران دانشگاهی است؛ زیرا دانشگاه به عنوان یک واقعیت اجتماعی، محصول کنش­های انسانی و وابسته به متن اجتماعی است. هدف مقالة حاضر شناخت و کشف لایه­های پنهان ذهنی دانشجویان علوم اجتماعی پیرامون علم، دانشگاه، تعاملات علمی و موانع کنشگری علمی است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش نظریه بنیانی انجام شده است. تکنیک گردآوری داده­ها به صورت مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته و هر مصاحبه 40 تا 60 دقیقه بوده است. روش نمونه‌گیری غیراحتمالی، در ابتدا به صورت نمونه­گیری هدفمند و با پیشرفت مصاحبه­ها به نمونه­گیری نظری تغییر کرد. فرآیند گردآوری داده­ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و مقوله هسته­ای با عنوان " رکود کنشگری علمی" ظاهر گردید. جهت اعتبارسنجی مفاهیم و گزاره­های به­دست آمده، سه جلسه گروه متمرکز با حضور مشارکت­کنندگان تحقیق برگزار شد. تعداد کل مفاهیم شکل­گرفته 92 مورد، تعداد مقوله­های فرعی 22 مورد و تعداد مقوله­های اصلی ایجاد شده 6 مورد هست که بر اساس مدل پارادایمی در پنج محور شامل شرایط علی (انگیزه­های شخصی از ورود به دانشگاه، کم­داشت­های ساختاری نرم­افزاری، استادان وارونه)، شرایط مداخله­گر (کم­داشت­های ساختاری سخت افزاری)، شرایط زمینه­ای (سنت­های پوسیده)، راهبردها و پیامدها قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش گویای رکود کنشگری علمی در میان نمونه مورد مطالعه است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Stagnation of Academic Engagement: A Grounded Theory Derived from a Qualitative Study (Case Study: Undergraduate Students of the Faculty of Social Sciences, University of Tehran)

نویسندگان English

Padideh Paridari 1
Mansour Vosoughi 2
1 Ph.D. student of Sociology, Islamic Azad university, unit of sciences and investigations, Tehran, Iran
2 Prof of Social Development Studies, social faculty of Tehran university, Tehran, Iran
چکیده English

Universities in Iran face numerous challenges that hinder their ability to fulfill their intended roles. One potential approach to addressing these issues is better understanding students' subjective world. As a social reality product of human actions, the university is influenced by the social context. This article aims to uncover the hidden layers of perceptions regarding knowledge,  university, academic interactions, and obstacles to educational. This qualitative research employed the grounded theory method. Data collection was conducted through semi-structured interviews, each lasting 40 to 60 minutes. The sampling method was non-probability, starting with purposive sampling and transitioning to theoretical sampling as the interviews progressed. Data collection continued until theoretical saturation was reached, and the core category of "stagnation of academic engagement" emerged. Three focus group sessions were held with the research participants to validate the concepts and articles obtained. 92 concepts were identified, 22 subcategories were formed, and 6 main categories were established.These categories were organized based on the paradigmatic model into five axes: causal conditions (personal motivations for university enrollment, soft-structural deficiencies, inverted professors), intervening conditions (hard-structural deficiencies), contextual conditions (outdated traditions), strategies, and outcomes. The research findings indicate a stagnation of academic engagement among the study sample.

کلیدواژه‌ها English

semantic system
academic engagement stagnation
inverted professors
culture of silence
ازکیا. مصطفی، احمدرش. رشید (1399). روش‌های تحقیق کیفی، از نظریه تا عمل. جلد2. تهران: کیهان.
..........................، احمدرش. رشید، پارتازیان. کامبیز (1396). روش‌های تحقیق کیفی از نظریه تا عمل. تهران: کیهان.
جواهری. فاطمه (1387). مهاجرت علمی: بررسی علل گرایش دانش‌آموختگان رشته‌های غیر جامعه‌شناسی به تحصیل در رشته جامعه‌شناسی. مجله جامعه­شناسی ایران. 9(3). 119-89.
جهانبگلو. رامین (1372). علوم اجتماعی در دنیای امروز، گفتگو با جمشید بهنام. کلک. (42). 
حسینی لرگانی. سیده­مریم (1398). طراحی الگوی برنامۀ درسی نوآورانه در نظام آموزش عالی ایران: یک مطالعۀ کیفی.
ذاکر صالحی. غلامرضا (1398). تقلب علمی: جنبه­های اجتماعی و حقوقی. پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
ریتزر. جورج (1400). نظریه جامعه­شناسی در دوران معاصر. ترجمه حسن ثلاثی. تهران: علمی.
صفایی موحد. سعید (1396). زیر پوست دانشگاه: واکاوی پدیده استثمار آکادمیک در نظام آموزش عالی ایران. مطالعات برنامه درسی آموزش عالی. 8(15). 34-7.
صنعت­خواه. علیرضا (1388). بررسی عوامل مؤثر بر بیکاری فارغ­التحصیلان دانشگاه­ها، تهران. کار و جامعه. (109).
عبدالملکی. صابر، درانی.کمال، کرمدوست. نوروزعلی، صدرالاشرفی. مسعود (1394). ماهیت علم: مطالعه موردی نگرش دانشجویان کارشناسی دانشگاه تهران. نظریه و عمل در برنامه درسی. 3(5).
فریره. پائولو (1378). آموزش ستمدیدگان. ترجمه احمد بیرشک. تهران: خوارزمی.
قاسمی. افسانه (1398). تجربه زیسته و ادارک­شده دانشجویان از فرهنگ دانشگاهی، تحصیلات تکمیلی گروه علوم انسانی دانشگاه­های تهران. جامعه­شناسی نهادهای اجتماعی. (13).
قانعی راد. محمدامین، توکل. محمد، سوختانلو. حسین (1392). انگیزش­ها و کنش­های راهبردی دانشجویان تحصیلات تکمیلی در نگارش مقالات علمی بین­المللی. مطالعات اجتماعی ایران. 7(2). پیاپی. 22.
قراملکی. ا. ف. (1394). درآمدی بر اخلاق حرفه‌ای. تهران: موسسه مطالعات و بهره‌وری و منابع انسانی. سرآمد.
کاظمیان. علی (1396). تقلب علمی در انجام پروژه دانشگاهی، مطالعه­ای در میان دانشجویان سال ششم دانشکده دندانپزشکی مشهد. مجله دانشکده دندانپزشکی مشهد. 41(2). 146-139.
کرایب. یان (1400). نظریه اجتماعی مدرن از پارسونز تا هابرماس. ترجمه عباس مخبر. تهران: آگاه.
گیدنز. آنتونی (1402). جامعه­شناسی. ترجمه حسن چاوشیان. تهران: نی.
محمدی اصل. عباس (1390). جامعه­شناسی ماکس وبر. تهران: گل آذین.
مرجائی. سیدهادی (1396). پیمایش ملی وضعیت سرمایه فرهنگی و اجتماعی دانشجویان: مطالعه طولی. موسسه پژوهش و برنامه­ریزی آموزش عالی.
معین. مرتضی بابک (1396). معنا به مثابه تجربه زیسته. تهران: سخن.
منیعـی. رضا،. فراسـتخواه. مقصود، نورشـاهی. نسرین )1396(. بررسـی میـزان و ابعاد مشـغولیت دانشـجویی در دانشـگاه­های ایران. طـرح اجرا شـده در مؤسسـه پژوهـش و برنامه­ریـزی آموزش عالـی.
نور­شاهی. نسرین، سمیعی. حسین (1390). بررسی کیفیت زندگی کاری اعضای هیات علمی دانشگاه­های دولتی. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی.
.............................، بازرگان. ع.، فراستخواه. م.، مهرعلیزاده. ی.، معماریان. ح.، مهرام. ب. (۱۳۹۵). نگاهی به تجربه‌های ارزیابی کیفیت در آموزش عالی ایران. مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی.
هابرماس. یورگن (1400). نظریه کنش ارتباطی. ترجمه کمال پولادی. تهران: مرکز.
یمنی دوزی سرخابی. محمد. (1397). تاملی در فعالیت­های علمی در دانشگاه­ها، فصلنامه پژوهش و برنامه­ریزی در آموزش عالی. 24(3).
Galtung. J. (1981). Structure, Culture, and Intellectual Style: An Essay Comparing Saxonic, Teuotonic, Gallic and Hipponic. Social Sience Information. London. 20. 817-56.