تحلیل پنجه­ های دست مقدس بر صخره­های ایران بر اساس نظریه­ عاملیت اثر هنری آلفرد جل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشگاه هنر، اصفهان، ایران

2 دکتری پژوهش هنر

چکیده

 
در میان تصاویر نقش‌بسته بر زیارتگاه ­های صخره­ای ایران، پنجه­ هایی وجود دارند که به اعتقاد زیارت­ کنندگان یا مردم بومی منطقه، از آنِ افراد مقدس­ هستند و برای نذر، قربانی و حاجت­ خواهی مورد توجه قرار می‌گیرند. در این پژوهش از نظریه عاملیت هنر آلفرد جل و به ویژه دومین درون­مایه­ نظریه­ او یعنی مفهوم شخص توزیع­ یافته استفاده شده است. در اینجا شخص و ذهن او به محورهای زمانی-مکانی خاصی محدود نیست؛ بلکه بر عاملیتی گواهی می­دهد که مدت­ها پس از مرگ زیست­شناختی نیز تداوم دارد. پرسش پژوهش این است که چگونه این نقوش پنجه­ با اشخاص مقدس ارتباط یافته ­اند؟ برای شرح چگونگی روند مقدس شدن این نقش­ های سنگی، نمونه ­ها به طور میدانی تجزیه و تحلیل شده ­اند. مهم­ترین دستاورد این پژوهش، تطبیق مفهوم ذهن توزیع ­یافته بر نقوشی از هنر ایران و تحلیل­شان به عنوان آثاری شخص­گونه است. همچنین علاوه بر مصداق داشتن مفهوم جادوی تصویر در نقش ­های مورد نظر، آنها عاملان اجتماعی و نیز نمایه­ سرنمون­ هایی هستند که به این شکل، در ادوار و مکان­ های گوناگون گسترده شده ­اند.
 
                                   
                                

کلیدواژه‌ها