مدیریت منابع آب و چرای مفید در استقرارگزینی قشلاقی طایفه ده میشی منطقه چکاب بافت کرمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای گروه باستان‌شناسی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 دانشیار گروه باستان‌شناسی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

چکیده

بهره­گیری از مطالعات باستان ­مردم­شناسی در تحلیل الگوی استقرار، یکی از کاربردهای این رویکرد در باستان‌شناسی است. مطالعه جوامع زنده و استخراج الگوهای اجتماعی و اقتصادی آنها، تفسیر یافته­های باستان‌شناختی را به واقعیت نزدیک­تر می­کند. پژوهش میدانی درباره تیره وکیل­آبادی طایفه ده میشی در منطقه چکاب بافت در جنوب غربی استان کرمان در همین راستا انجام شده است. وکیل­آبادی­ها تا قبل از اجرای طرح اسکان عشایر، به صورت کوچ­نشینی و گله­داری زندگی می­کردند. چگونگی رابطه استقرارگزینی این طایفه با منابع آب منطقه، چرایی فاصله­ نسبتاً زیاد استقرارها از منابع آب، چگونگی و چرایی استفاده از نتایج مطالعات مردم­شناسی و باستان ­مردم­شناسی حاضر در مطالعات الگوی استقرار، و تحلیل درباره رابطه و وابستگی مؤلفه­های فرهنگی و طبیعی در بافت­های باستان­شناختی، در شمار مهم­ترین مسائل این مقاله هستند. نگارندگان از طریق مصاحبه با افراد مسن تیره وکیل­آبادی، بررسی­های محیطی و تحلیل باستان­شناختی به این نتیجه رسیده­اند که استقرارگزینی این طایفه در قشلاق نه بر اساس نزدیکی به منابع آب، بلکه بر اساس مدیریت مسافت و زمان انجام شده است تا از این طریق بتوانند دام­ها را از چرای مفید و آب لازم برخوردار کنند و در عین حال کمترین مسافت را طی و کمترین زمان را صرف نمایند. یافته‌های این پژوهش نشان داد که هنوز اقوامی در برخی از مناطق فلات ایران وجود دارند که جنبه­هایی از فرهنگ آنها را می­توان با روش باستان­ مردم­شناسی مطالعه کرد و همگون­ها و الگوهای مشابهی را برای تحلیل و تفسیر داده­های باستان­شناختی در دسترس پژوهشگران و علاقمندان قرار داد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Water Management and Effective Grazing in Winter Settlement Choices of the Deh Mishi Tribe from the Chekab Baft Region of Kerman

نویسندگان [English]

  • Sasan Alirezaei 1
  • Rahmat Abbasnejad Seresti 2
1 Ph.D. candidate of prehistory, department of archaeology, faculty of art and architecture, university of Mazandaran, Babolsar, Iran
2 associate professor, department of archaeology, faculty of art and architecture, university of Mazandaran, Babolsar, Iran
چکیده [English]

One advantage of ethnoarchaeological studies in the scope of archaeological approach is  its application in analyzing the pattern of settlement. The study of living societies and extracting their social and economic patterns, helps bring the interpretation of archaeological findings closer to reality. The ethnoarchaeological project and study of the Vakilabadi branch of the Deh Mishi tribe within the Chekab Baft region in the south west of Kerman province, was therefore carried out. Before the nomadic settlement plan, the people in question had been nomads with a rancher lifestyle. The manner by which the settlement choices of this tribe relates to the regional water resources, the reason behind the almost large distance between the settlement and the water sources, the ‘How’ and ‘Why’ of the usage of the present findings from ethnological and ethnoarchaeological studies for evaluating the settlement patterns, and accurate analysis of the relevance and dependence of cultural and natural variables within the archaeological contexts, are amongst the most important questions of this article. The authors, through interviews with the elders of the Vakilabadi family, alongside environmental surveys and archaeological analysis, have understood that the winter settlement of this tribe is not based on closeness to water sources, but rather the management of time and distance in order for the livestock to be effectively grazed and watered, all the while spending the least possible time going through the smallest possible distance. This study indicates that intact ethnoarchaeological subjects can still be observed and studied within some of the regions of the Iran central plateau, which will present similar and homogeneous patterns for analysis and interpretation of archaeological data.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ethnoarchaeology
  • Settlement Pattern
  • the Vakilabadi family
  • Deh Mishi tribe
  • Chekab Baft