قهوﮤ نوش‌آباد: دانش پخت و کارکرد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد باستان شناسی دانشگاه کاشان

2 استادیار گروه باستان شناسی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

چکیده

در فرهنگ نوشیدنی­ های ایرانی، قهوه از جمله نوشیدنی‌های وارداتی به شمار می­رود که به تدریج در فرهنگ ایرانی جایگاه ویژه ­ای پیدا کرده و رنگ و بوی ایرانی به خود گرفته است. سنت قهوه‌نوشی در ایران احتمالا به روزگار صفویه می­ رسد. این نوشیدنی گرم به تدریج از محبوبیت زیادی برخوردار­ شد و از دربارها و طبقات فرادست جامعه به میان مردم راه یافت؛ به طوری که در مناطق مختلف ایران با شیوه­ های متنوع، تهیه و عرضه شد. در این میان، قهوه نوش‌آباد شیوه تهیه مخصوص و متفاوتی دارد و زمان زیادی برای آن صرف می­ شود. شهر تاریخی نوش­ آباد در حاشیه کویر مرکزی ایران قرار دارد و از توابع بخش مرکزی شهرستان آران و بیدگل است. این قهوه غلیظ و شیرین است و عطر گلاب، هل و دارچین از آن به مشام می‌رسد. شرکت‌کنندگان در مراسم­ گوناگون مانند سوگواری‌های محرم و مجالس ترحیم با این قهوه در حسینه ­ها، مساجد و خانه ­ها پذیرایی می‌شوند. نوشیدن قهوه در میان مردم نوش­ آباد، همچنان رسمی ماندگار و زنده در فرهنگ مردم این منطقه است. در این مقاله با شیوه توصیفی- تحلیلی برای تبیین جایگاه قهوه نوش­ آباد به لحاظ تاریخی، فرهنگی و اجتماعی تلاش می‌شود. برای نیل به این هدف، ضمن تشریح شیوه تهیه قهوه، کارکردهای مذهبی، فرهنگی و اجتماعی آن در میان مردم نوش ­آباد بیان می‌شود. بر اساس یافته‌های پژوهش، قهوه نوش ­آباد در تحکیم پیوندهای اجتماعی و تقویت هویت فرهنگی و مذهبی مردم نوش­ آباد نقش مؤثر و بسیار مهمی دارد

کلیدواژه‌ها