مردم‌شناسی طریقت قادریه در منطقه هورامان استان کردستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مردم‌شناسی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری مردم‌شناسی دانشگاه تهران

چکیده

این مقاله حاصل پژوهشی میدانی در میان دراویش طریقت قادریه در منطقه هورامان استان کردستان است که با روش قوم‌نگاری انجام شده است. نگارندگان برای گردآوری اطلاعات به طور متناوب و به مدت چهار ماه در تکیه‌های عباس‌آباد و شیخ هادی در روستای دولاب و سایر روستاهای منطقه هورامان تخت و هورامان ژاوره در سه بازه زمانی و موقع برگزاری مراسم ذکر درویشان در میدان تحقیق حضور یافته و در مراسم شرکت کرده‌اند. هدف از انجام این پژوهش، مطالعه نظام معنایی و فرهنگی طریقت قادریه و وضیعت فعلی و جایگاه اجتماعی و اقتصادی شیوخ در میان اهالی منطقه هورامان است. بر اساس یافته‌های پژوهش می‌توان گفت آیین دین‌ورزی طریقت قادریه نوعی همبستگی اجتماعی را در میان پیروان این آیین و مناطق مختلف کردستان به وجود آورده است. قبل از انقلاب، گفتمان دینی دراویش قادری، چهره دین‌ورزی منطقه را شکل می‌داد؛ ولی به تدریج رواج بحث‌های روشنفکری و مذهبی اعتبار مطلق این گفتمان را تغییر داده است. این بحث‌های جدید مجالی را برای نقد عملکرد تصوف، مشایخ و دراویش به وجود آورده‌اند و در بعضی موارد، دین‌ورزی دراویش همچون مؤلفه‌ای از سنت به عنوان شاخص سنتی ماندن تلقی می‌شود. با وجود این، دین‌ورزی دراویش طریقت قادری هنوز تعبیری زنده و پویا از دین‌ورزی است. آنچه رخ داده است، قرار گرفتن دین‌ورزی دراویش قادری در حیطه‌ای معین‌تر و محدودتر است که حیطه‌ای معنوی، عرفانی و فردی است.

کلیدواژه‌ها