تغییرات مناسک عزاداری ماه محرم در بین افغانستانی‌های مقیم شهر مشهد در گذر زمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس‌ارشد پژوهشگری علوم اجتماعی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.

2 گروه علوم اجتماعی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

چکیده

با توجه به رویکردهای عمده به مطالعات مناسک، یکی از کارکردهای مهم آنها، تولید و بازتولید جامعه و فرهنگ برای افراد جامعه است. با توجه به موضوعاتی از جمله در اقلیت ‌بودن جامعه مهاجران افغانستانی مقیم مشهد، حاشیه‌‌نشینی آنها و بی‌توجهی جامعه میزبان به آنها و نیز لزوم ایجاد شبکه اجتماعی برای بازیابی هویت و تأثیر برگزاری مناسک عزاداری بر تولید و پایداری مقوله هویت، اهمیت بررسی شکل‌گیری و تغییرات مناسک عزاداری مهاجران افغانستانی به ‌عنوان ابزاری برای ثبات این گروه از افراد در جامعه میزبان قوت می‌یابد. بدین ترتیب هدف اصلی پژوهش حاضر، مطالعه کیفی تغییرات مناسک عزاداری ماه محرم در بین افغانستانی‌های مقیم مشهد و نسبت آن با فرهنگ جامعه جدید است. در این مطالعه با  12 نفر از مهاجران مذکور، که با نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند، مصاحبه عمیق انجام شده است. همچنین نگارندگان برای تهیه عکس، فیلم و گزارش، حضوری مستمر در مجالس عزاداری ماه محرم مهاجران افغانستانی داشته‌اند. بر اساس یافته‌های پژوهش، تغییرات عمده‌ای از جمله در تعداد افراد شرکت‌کننده در مجالس، نوع افراد شرکت‌کننده در مجالس (حضور اهل سنت)، مقدار و نوع نذری مجالس، نوع پوشش عزاداران، تعداد مراسم‌، سبک برگزاری هیئت،  سبک‌های سخنرانی و مداحی، مدل عزاداری، معنویت حاکم بر مجالس، مکان برگزاری مجالس عزاداری، و نیز نوع نگاه به مخاطب و نگرش سیاسی عزاداران رخ داده است. به نظر می‌رسد عواملی مانند مدرن ‌شدن فضای زندگی، پراکندگی مکان سکونت، تغییر وضعیت اقتصادی و چیرگی فرهنگی جامعه میزبان از علل عمده این تغییرات باشد.
 
 

کلیدواژه‌ها