تغییرات مناسک عزاداری ماه محرم در بین افغانستانی‌های مقیم شهر مشهد در گذر زمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس‌ارشد پژوهشگری علوم اجتماعی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.

2 گروه علوم اجتماعی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

چکیده

با توجه به رویکردهای عمده به مطالعات مناسک، یکی از کارکردهای مهم آنها، تولید و بازتولید جامعه و فرهنگ برای افراد جامعه است. با توجه به موضوعاتی از جمله در اقلیت ‌بودن جامعه مهاجران افغانستانی مقیم مشهد، حاشیه‌‌نشینی آنها و بی‌توجهی جامعه میزبان به آنها و نیز لزوم ایجاد شبکه اجتماعی برای بازیابی هویت و تأثیر برگزاری مناسک عزاداری بر تولید و پایداری مقوله هویت، اهمیت بررسی شکل‌گیری و تغییرات مناسک عزاداری مهاجران افغانستانی به ‌عنوان ابزاری برای ثبات این گروه از افراد در جامعه میزبان قوت می‌یابد. بدین ترتیب هدف اصلی پژوهش حاضر، مطالعه کیفی تغییرات مناسک عزاداری ماه محرم در بین افغانستانی‌های مقیم مشهد و نسبت آن با فرهنگ جامعه جدید است. در این مطالعه با  12 نفر از مهاجران مذکور، که با نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند، مصاحبه عمیق انجام شده است. همچنین نگارندگان برای تهیه عکس، فیلم و گزارش، حضوری مستمر در مجالس عزاداری ماه محرم مهاجران افغانستانی داشته‌اند. بر اساس یافته‌های پژوهش، تغییرات عمده‌ای از جمله در تعداد افراد شرکت‌کننده در مجالس، نوع افراد شرکت‌کننده در مجالس (حضور اهل سنت)، مقدار و نوع نذری مجالس، نوع پوشش عزاداران، تعداد مراسم‌، سبک برگزاری هیئت،  سبک‌های سخنرانی و مداحی، مدل عزاداری، معنویت حاکم بر مجالس، مکان برگزاری مجالس عزاداری، و نیز نوع نگاه به مخاطب و نگرش سیاسی عزاداران رخ داده است. به نظر می‌رسد عواملی مانند مدرن ‌شدن فضای زندگی، پراکندگی مکان سکونت، تغییر وضعیت اقتصادی و چیرگی فرهنگی جامعه میزبان از علل عمده این تغییرات باشد.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Changes of Mourning Rituals of Muharram among Afghans Residing in Mashhad over time

نویسندگان [English]

  • Mohammad Mohsen Zarif Pooya 1
  • Fateme Sadr Nabavi 2
چکیده [English]

Based on the main approaches to the study of rituals, one of the important functions of rituals is production and reproduction of a community and culture for the members. Taking into account issues including the minority status of the Afghan immigrants’ community residing in Mashhad, their marginalization, inattention of the host community to them, necessity of creating a social network to regain identity, and the effect of holding mourning rituals on the production and sustainability of identity, the importance of investigating the formation and changes of the mourning rituals of Afghan immigrants as a tool for the stability of this group of people in the host community is strengthened. Therefore, this study is aimed at conducting a qualitative study on the changes of Muharram mourning rituals of Afghans residing in Mashhad and their relationship with the culture of the new community. In this study, an in-depth interview was conducted with 12 immigrants who were selected using purposeful sampling method. Besides, to prepare photos, videos, and reports, the researcher has had a regular presence in Muharram mourning ceremonies of Afghan immigrants. The findings of the study revealed that the main changes are related to: the number participants of the ceremonies, kind of participants (presence of Sunnis), amount and type of vows, clothing styles of mourners, number of ceremonies, style of delegation, style of speech and eulogy, model of mourning, spirituality governing the meetings, venue of the mourning meetings, attitude towards audience, and finally political attitude of the mourners. It seems that factors such as modernization of living space, residential dispersion, change in economic status, and cultural dominance of the host society are the main causes of these changes

کلیدواژه‌ها [English]

  • : mourning ceremonies
  • Afghan Immigrants
  • Muharram