بازنمایی هویت در الگوی خوراک بررسی اتنوگرافیک تغییرات الگوی خوراک در میان مهاجران افغان بر اثر تجربه مهاجرت به ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری مردم شناسی و مطالعات فرهنگی دانشگاه برمن آلمان

چکیده

غذا و خوراک به همراه فولکلور، موسیقی و زبان به عنوان مهمترین شاخص­های هویت اجتماعی و نماد باور فرهنگی انسان تلقی می­گردند. مهاجرت و جنگ از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر تغییرات رژیم غذایی بوده که منجر به تاثیرات گسترده اجتماعی و فرهنگی می­شوند. این مقاله با روشی اتنوگرافیک درصدد واکاوی تاثیرات مهاجرت بین­المللی بر بازتعریف الگوی خوراک به عنوان بیان نمادین حضور در میان مهاجران افغان (با تاکید بر قوم تاجیک) در ایران می­باشد. برای گردآوری داده­ها از 58 مصاحبه نیمه­‌ساختار­یافته، مشاهده مشارکتی و بررسی­‌های اسنادی استفاده شده است. روش تحلیل موضوعی برای تحلیل داده­ها مورد استفاده قرار گرفته است. غذا به عنوان زبان اجتماعی، بار معنایی گسترده­تری نسبت به خوردن و آشامیدن صرف داشته و به عنوان عاملی تاثیرگذار در شناخت بافت فرهنگی جامعه مهاجران افغان و همچنین شاخص تحلیل در شناخت مفهوم «خود» می­باشد. مهاجرت به ایران منجر به تغییر در سطوح مختلف زیست فردی و گروهی مهاجران افغان شده و در عرصه خوراک منجر به تغییر در مواد غذایی مورد استفاده، دایره واژگان، دستور پخت و ابزارهای مورد استفاده گشته است. همچنین انتخاب­ها و ترجیحات غذایی مهاجران بیانگر حالات، روایتگر داستان­های تاریخی و فرهنگی آنان بوده و مفاهیم قومیت، هویت ملی و کنش اجتماعی «خود» در برابر«دیگری» به صور گوناگونی توسط فرایند روزانه تولید خوراک در میان مهاجران افغان در جامعه میزبان بازتولید می شوند.
 

کلیدواژه‌ها


-         برومبرژه، کریستیان (1384)، «جایگاه خوراکی­ها در هویت فرهنگ خودی و غیر­خودی در گیلان: طبایع سرد و گرم، جنسیت و دیگر شاخص­ها»، ترجمه علا­الدین گوشه­‌گیر،  مجله فرهنگ و انسان، سال اول، شماره 1، پاییز و زمستان 84.

-         بلوکباشی، علی (1392)، آشپز و آشپزخانه پژوهشی انسان‌­شناختی در تاریخ اجتماعی هنر آشپزی، تهران: نشر فرهنگ جاوید.

-         پلاگ، فرد و بیتس، دانیل (1392)، انسان‌­شناسی فرهنگی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: علمی.

-         تصدی کاری، علی؛ مسرور، مرتضی؛ نودهی، علی (1392)، «عادت غذایی بومی و میزان پایداری هویت اجتماعی (مطالعه تجربی فرهنگ مصرف غذاهای اصیل محلی- ملی در شهر رشت»، فصلنامه توسعه اجتماعی (توسعه انسانی سابق)، دوره 8، شماره 2، زمستان، صص 180-153.

-         صفریان، محمد؛ شجاعی­زاده، مناالسادات؛ غیور مبرهن، مجید؛ اسماعیلی، حبیب­الله؛ نعمتی، محسن؛ رضوی، امیررضا (1392)، «بررسی الگوهای غذایی، نمایه تغذیه سالم و عوامل خطر سنتی بیماری­های قلبی عروقی در بزرگسالان 35 تا 65 ساله شهر مشهد»، مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مهر و آبان 1392، دوره 56، شماره 4، صص 235-226.

-         قرایی، امان­الله (1394)، انسان­‌شناسی فرهنگی (مردم­شناسی فرهنگی تهران: نشر ابجد.

-         ماناگن، جان؛ جاست، پیتر (1393)، انسان شناسی اجتماعی و فرهنگی، ترجمه احمدرضا تقا، تهران: نشر ماهی.

-         Adelkhah, F. & Olszewska, Z., (2007), ‘The Iranian Afghans’, Iranian Studies, vol. 40, no. 2, pp. 137-165.

-         Blood, PR. (ed) (2001), Afghanistan: a country study, GPO for the library of Congress, Washington.

-         Constant, AF. & Zimmermann, KF., (2008), ‘Measuring ethnic identity and its impact on economic behavior’, Journal of the European Economic Association, vol. 6, no. 2‐3, pp. 424-433.

-         Cordesal, DM. (2010), ‘Eating abroad, remembering (at) home’, Anthropology of Food [Online]. Available from: https://aof.revues.org/6642#quotation. [29 June 2017].

-         Counihan, C. & Van Esterik, P. (eds.) (2012), Food and culture: A reader, Routledge.

-         Fischler, C., (1988), ‘Food, self and identity’, Social Science Information, vol. 27, pp. 275-292.

-         Harbottle, L., (1996), ‘‘Bastard’ Chicken or Ghormeh-Sabzi? Iranian women guarding the health of the migrant family’, The Sociological Review, vol. 44, no. S1, pp. 204-226.

-         ICMPD (2016), Budapest Process: 8th Silk Routes Working Group Meeting, October, Tehran, Iran.

-         ICRC (2009), ‘Our world: views from the field, Afghanistan opinion survey and in-depth research’. Available from: https://www.icrc.org/eng/assets/files/2011/afghanistan-opinion-survey-2009.pdf. [01 January 2017].

-         Krippendorff, K., (2004), Content analysis: an introduction to its methodology, SAGE.

-         Leitch, A., (2003), ‘Slow food and the politics of pork fat: Italian food and European identity’, Ethnos, vol. 68, no. 4, pp. 437-462.

-         Messer, E., (1984), ‘Anthropological perspectives on diet’, Annual review of anthropology, vol. 13, no. 1, pp. 205-249.

-         Mintz, SW. & Du Bois, CH. M., (2002), ‘The anthropology of food and eating’, Annual review of anthropology, vol.31, pp. 99-119.

-         Monsutti, A., (2010), ‘Food and identity among young Afghan refugees and Migrants in Iran’, in D Chatty (ed), Deterritorialized youth: Sahrawi and Afghan refugees at the margins of the Middle East, pp. 213-247, Berghahn, New York, Oxford.

-         Mortenson, G. & Relin, DO. (2007), Three cups of tea: one man’s mission to promote peace – one school at a time, Penguin.

-         Muller, P., (2010), Scattered families: transnational family life of Afghan refugees in the Netherlands in the light of the human rights-based protection of the family, Antwerp; Portland Or: Intersentia.

-         Nawa, F., (2001), Out of bounds: Afghan couples in the United States, a study of shifting gender and identity, Aftaabzad Publications, San Francisco.

-         Oeppen, C., (2013), ‘Afghan Americans’, in CE Cortés (ed) Multicultural Americans: a Multimedia Encyclopedia, SAGE.

-         Rostami-Povey, E., (2007), Afghan women: identity and invasion, Zed Books Ltd, London, New York.

-         Silverman, D., (1993), Interpreting qualitative data, Newbury Park, CA, Sage.

-         Strauss, L., (1983), The raw and the cooked (Mythologiques), University of Chicago Press.

-         Sutton, D., (2001), Remembrance of repasts: an anthropology of food and memory, Berg, Oxford.

-         Tapper, R. & Tapper, N., (1986), ‘Eat this, it’ll do you a power of good; food and commensality among the Durrani Pashtuns’, American Ethnologist, vol. 13, no. 1, pp. 62-79.

-         Tapper, R., (2001), ‘Blood, wine and water: social and symbolic aspects of drinks and drinking in the Islamic Middle East’, in Zubaida, S & Tapper, R, Taste of Thyme, pp. 215-231, I.B. Tauris & Co Ltd.

-         Tuomainen, HM., (2009), ‘Ethnic identity, (post) colonialism and food ways: Ghanaians in London’, Food, Culture & Society, vol. 12, no, 4, pp. 525-553.

-         United Nations Report (2015), Available from: http://www.un.org/ sustainabledevelopment/blog/2016/01/244-millioninternational-migrants-living-abroad-worldwide-new-un-statistics-reveal/. [20 July 2017].

-         Vadean, FP., (2007), ‘Skills and remittances: The case of Afghan, Egyptian and Serbian immigrants in Germany’, Asia Research Institute, National University of Singapore, Working Paper Series no. 92.

-         Van Houte, M., (2016), Return migration to Afghanistan moving back or moving forward, Palgrave Macmillan.

-         Volkan, VD., (2003), ‘Large-group identity: border psychology and related societal processes’, Mind and Human Interaction, vol. 13, no.1, pp. 49-76.

-         Watson, JL, Caldwell, M., (ed.) (2005), Cultural politics of food and eating: A Reader, Blackwell Publishing.

-         Waxman, L., (2006), ‘The coffee shop: social and physical factors influencing place attachment’, Journal of Interior Design, vol. 31, no. 3, pp. 35-53.

-         Zubaida, S., & Tapper, R., (2000), A taste of thyme: culinary cultures of the Middle East, Tauris, London, New York.

-         Zulfacar, M., (1998), Afghan immigrants in the USA and Germany. A comparative analysis of the use of ethnic social capital, Münster: LIT Verlag.