تولید سوخت از فضله دامی در یک جامعه روستایی و نقش زنان و کودکان در فرآوری آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران

2 کارشناسی‌فرش، واحد کاشان، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

چکیده

در این پژوهش به بررسی سوخت حاصل از فضله دامی خواهیم پرداخت که سهم زیادی در شکل‌گیری ابداعات و نوآوری‌ها در طول تاریخ بشری داشته است. سوخت دامی از فضولات حیواناتی مانند گاو، گوسفند و بز به ‌دست می‌آید. این نوع سوخت از دوران پیش از تاریخ (از هزاره هشتم ق.م.) تا دوران پهلوی در ایران و سرزمین‌های هم‌جوار کاربرد داشته است. از کاربردهای مهم این سوخت علاوه بر گرمایش و پخت و پز، استفاده در کوره‌های آهک‌پزی، کوره‌های تولید سفال و نقش و تأثیر آن در تولید لعاب در سفالگری است. جوامع یکجانشینِ کشاورز-دامدار که از لحاظ جغرافیایی دارای زیست‌بومی سرد و خشک و نیمه‌بیابانی بودند و منابع سوخت چوبی در آن نواحی کمیاب بود، به استفاده از سوخت حاصل از فضله دامی روی می‌آوردند. در این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و بر پایه اطلاعات مردم‌نگاری و مطالعات کتابخانه‌ای، اهمیت سوخت حاصل از فضله دامی تبیین و برای تشریح شیوه تهیه، افراد و قشر سازنده (زنان و کودکان) این نوع سوخت، کارکردهای آن و عوامل مؤثر (زیست‌محیطی و اقتصادی) تلاش شده است.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Dung Cake Production in A Rural Society and the Role of Women and Children

نویسندگان [English]

  • Ahmad Sohrabinia 1
  • Mahdi Khodaverdi 2
1 M.A. in archeology, university of Mazandaran
2 B.A.in carpet, university of Kashan
چکیده [English]

In this study we investigate the dung cake fuel that has played a major part in formation of inventions and innovations in human history. This fuel used to be obtained from animals such as cattle, sheep and goat and utilize from prehistoric period (eight millennium B.C.) till Pahlavi period in Iran as well as its vicinity lands. The usage of this fuel was in different ways: in lime kiln, in pottery kiln and pottery glaze production in addition to ordinary usage for heating and cooking in everyday life. There is a tendency in livestock-farmer societies with cold, drought and semi-desert ecosystem with little wooden sources to use the dung cake fuel. There are some main reasons for it: lack of wood and availability and cheapness of dung cake. This descriptive-analytical study that is based on ethnographical and library documental data, has assessed the importance of dung cake fuel. This investigation tried to describe the way of and the people (woman & children) who are engaged in its preparation, its functions, and the influential factors (ecosystemic and economic) in selecting it.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ethnoarchaeology
  • fuel
  • dung cake
  • preparation and production