نگاهی مردم‌شناختی به برساخت معنایی نذر در تجربه زیسته زنان ساکن تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری جامعه شناسی

2 استاد جامعه‌شناسی دانشگاه شیراز

چکیده

نذر یک رفتار آیینی و دینی است و اگرچه در بسیاری از ادیان، به عنوان یک کنش دینی بااهمیت حضور دارد، ‌اما در بین شیعیان، نذر با زندگی روزمره مردم نیز درآمیخته و همچون سایر رفتارهای دینی، هم در بافت اجتماعی و فرهنگی و هم در بافت ذهنی کنشگران، حضور و معنای مستقلی دارد. نذر یک رفتار آیینی - دینی خودخواسته، خلاقانه و در مواردی ممکن است حتی کاملاً ابداعی و منحصربه‌فرد باشد. با تصمیم به انجام نذر، قراردادی بین فرد نذرکننده و امر قدسی منعقد می‌شود و معمولاً تا زمانی که نذرکننده اقدام به ادای نذر خود نکند، با نظام اجتماعی و فرهنگی پیوندی ندارد و به تمامی درونی، ذهنی و معنایی است. اما به محض اینکه فرد نذرکننده اقدام به ادای نذر می‌کند، نذر از ساحت یک امر ذهنی به یک برساخته فرهنگی و اجتماعی و حتی دینی ارتقا پیدا می‌کند و از ساحت یک امر خودخواسته به یک منسک، یک کنش اجباری دینی و یک رفتار دینی تبدیل می‌شود. با وجود این نذر به عنوان یک رفتار آیینی، در بستر فرهنگی برساخته می‌شود. در این پژوهش تلاش شده است با استفاده از روش پدیدارشناسی تفسیری و نگاهی مردم‌شناختی، معنای نذر به عنوان یک رفتار آیینی در فرهنگ مورد واکاوی قرار گیرد. به این منظور نگاه تاریخی به نذر مورد بررسی قرار گرفته و تلاش شده است با مروری بر سابقه فرهنگی نذر، معنای این آیین در حیات انسان امروز تحلیل گردد. تأکید این پژوهش بر جایگاه نذر در بین زنان تهرانی است و تلاش شده است با مطالعه معنای نذر در تجربه زیسته زنان ساکنان شهر تهران، برساخت‌های ذهنی زنان درباره نذر بر اساس مفهوم «امنیت»، هراس از ناشناختگی جهان و ناامنی  ناشی از رویدادهای ناشناخته، مبهم و هراسناک مورد تحلیل قرار بگیرد. 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Anthropological View of Constructing the Meaning of Vows in the Lived Experience of Women Living in Tehran

نویسندگان [English]

  • Razieh (Giti) Khazaie 1
  • Majid Majd Movahhed 2
1 Ph. D. in sociology
2 professor of sociology,university of Shiraz
چکیده [English]

Vow is a ritual and religious behavior and although it is important as a religious act in many religions, but among Shiites, vow is also integrated with the daily life of the people and like other religious behaviors, both in social and cultural context. It is a voluntary ritual-religious behavior, and and in some cases might be completely innovative and unique. By deciding to make a vow, a contract is made between the person and the sacred, and usually has no connection with the social and cultural system until he/she makes his vow. It is entirely internal, mental and semantic. But as soon as the person makes the vow, the vow rises from a mental matter to a cultural and social construct. Nevertheless, vows are made in a cultural context as a ritual behavior. In this article, an attempt has been made to analyze the meaning of vows as a ritual behavior from an anthropological point of view. For this purpose, the historical view of vows has been analyzed and an attempt has been made to analyze the meaning of this ritual in everyday life by reviewing the cultural history of vows. The emphasis of this study is on the position of vows among women in Tehran. In this article, we will try to study the meaning of vows in the lived experience of women living in Tehran, women's mental constructs about vows based on the concept of "security", fear of world ignorance and insecurity caused by unknown, vague and frightening events. This study was performed using interpretive phenomenological method.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • vowing
  • qualitative study
  • Phenomenology
  • thematic analysis
  • anthropology of religion
  • religion and everyday life
  • The Sacred
  • Ideal Type
  • Shiite rituals