جنسیت چالشی فراروی مطالعات سرمایه اجتماعی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه توسعه و سیاستگذاری اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

چکیده

اهمیت سرمایه اجتماعی و مؤلفه‌های اصلی تشکیل‌دهنده آن همانند مشارکت و اعتماد اجتماعی بر کسی پوشیده نیست و مطالعات متعددی درباره آن انجام شده است. اما نکته قابل تأمل، حساسیت و توجه اندک به نابرابری‌ها به‌ویژه نابرابری‌های جنسیتی است. نتایج پژوهش‌ها نشان می‌دهد اهمیت سرمایه اجتماعی، دسترسی و بهره‌مندی از آن برای زنان و مردان متفاوت بوده است؛ به‌طوری‌که نابرابری سرمایه اجتماعی، فرصت اندکی برای زنان در ارتقای وضعیت‌شان و توسعه‌یافتگی جامعه به وجود آورده است. ازاین‌رو در این مقاله با مرور نظام‌مند پژوهش‌های پیشین و به‌کارگیری روش فراتحلیل کیفی، مطالعات مربوط به سرمایه اجتماعی و جنسیت بررسی شده است. بر اساس نتایج پژوهش، گونه‌ای بی‌طرفی و بی‌تفاوتی جنسیتی بر پژوهش‌های سرمایه اجتماعی حاکم است؛ به‌طوری‌که نسبت اندکی از مطالعات به سرمایه اجتماعی بر حسب جنسیت پرداخته و زنان در این حوزه مورد بی‌توجهی قرار گرفته‌اند. این مسأله بسیار حائز اهمیت است؛ زیرا کور جنسیتی دیدن واقعیت‌ها سبب افزایش نابرابری‌ها و تشدید تبعیض‌های جنسیتی میان زنان و مردان می‌شود و این مهم در ساختار مدیریتی جامعه، سیاست‌گذاری دولتمردان و دسترسی به منابع سیاسی نیز تأثیر می‌گذارد. بنابراین زنان به عنوان نیمی از جمعیت کشور مورد غفلت قرار گرفته و از سرمایه اجتماعی کمتری در مقایسه با مردان برخوردار بوده‌اند و این کاستی در مؤلفه‌های اصلی سرمایه اجتماعی به خوبی نمایان است. علاوه بر آن، بی‌تفاوتی جنسیتی در مطالعات سرمایه اجتماعی با غلبه رویکرد و روش کمی بیانگر آن است که نقش زنان در توسعه به واسطه ایجاد شبکه‌های اجتماعی قدرتمند، مشارکت، اعتماد، حمایت و سایر مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی نادیده گرفته شده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Gender As a Challenge to Social Capital Studies in Iran

نویسندگان [English]

  • Malihe Shiani
  • Hanan Zare
Development and social Policy,Faculty of Social Sciences, University of Tehran
چکیده [English]

 
Social capital and its main components such as participation and social trust have become critical in social and numerous studies have been done on this subject, but the main point to consider is that a few studies have been paid to inequalities, especially gender inequalities. Studies have shown that the importance of social capital, access to and use of it is different for men and women. So the social capital inequality provides little opportunity for women to improve their status and participate in the process of development. Therefore, in this study by using the systematic review of the research and the meta-analysis method, studies on social capital and gender have been reviewed. Findings have shown that gender neutrality dominates on social capital research, a few studies have been focused on gender and social capital then women have been neglected in this era; this issue is important because gender blindness increases inequality and gender discrimination between men and women and it also reflected in the management structure of society, government policy-making and access to political resources. Thus, women as half of the population have been neglected and have less social capital than men. Gender neutrality in the study of social capital with a dominant quantitative method indicates that the role of women in development by providing strong social networks, participation, trust, and other components of social capital has been neglected.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social Capital
  • Women
  • Gender
  • meta-analysis
  • Gender Inequality
  • Iran