بازتاب خوراک‌‌ها در ضرب‌المثل‌های رایج استان فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ادبیات غنایی، دانشگاه شیراز

2 زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز

چکیده

ضرب‌­المثل‌­ها از بخش­های مهم فرهنگ عامه به شمار می­‌آیند که بیشتر  برگرفته از زندگی مردم هستند. خوراک‌­ها که در زندگی مردم نقش بسزایی دارند، از مهم­ترین عناصری هستند که در ضرب‌­المثل­‌ها بازتاب فراوانی یافته و به صورت­‌های مختلف و با موضوعات متنوع در این شاخه از ادبیات عامه به ­کار رفته­‌اند. در این نوشتار تلاش بر این است تا با روش توصیفی-تحلیلی، از نوع تحلیل محتوای کیفی و گردآوری اطلاعات کتابخانه‌­ای، از زوایای مختلف به بررسی بازتاب خوراک­‌ها در ضرب‌المثل­‌های استان فارس پرداخته شود. بر اساس یافته­‌های این پژوهش،  خوراک­‌ها در شکل­‌گیری هویت فرهنگی مردم استان فارس و ساخت ضرب‌المثل­‌ها در این استان نقش بسزایی دارند. محیط جغرافیایی، نگاه فرهنگی، دینی و اجتماعی در ساخت مثل­‌ها بر پایه خوراک نقش اساسی دارد. عناصری مانند وسایل پخت، محتویات، وسایل خوردن خوراک، مراسمی که در آنها خوراک‌­هایی خاص خورده می­‌شود، سخت بودن پخت خوراک، شکل نوشتاری خوراک­‌ها در مثل‌­ها مورد توجه قرار گرفته است تا با استفاده از این ابزارها و مؤلفه­‌ها، مسائلی همچون دخالت­ بی­جا در کار دیگران، تربیت درست، فراموش کردن گذشته، مهمان­‌نوازی، بی‌ارزش بودن هدیه و اشخاص، گله از بخت و اقبال، تحمیل کردن چیزی بر کسی، فقر و ناداری، پرهیز از حرام­‌خوری، قناعت و از همه مهمتر تلاش کردن به تصویر کشیده شود. به طور کلی هدف از به کار بردن ضرب‌المثل‌­ها این بوده است که مسائل اخلاقی در جامعه نهادینه شود.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reflection of Foods on Common Proverbs of Fars Province

نویسندگان [English]

  • Meysam Zare 1
  • Zahra Riahizamin 2
1 candidate in literature, university of Shiraz
2 associate professor, department of Persian language and literature, university of Shiraz
چکیده [English]

Proverbs are important parts of popular culture and are mostly taken from people's lives. Foods that play an important role in people's lives are of the most important elements widely reflect on proverbs. They are used in various ways with various topics in this branch of popular literature. In this article an attempt is made to study the different aspects of this reflection by the means of descriptive-analytical method, qualitative content analysis using library documents. The findings show that foods have played an important role in shaping the cultural identity of this people and their proverbs. Geographical environment and cultural- religious- social perspective play a key role in making proverbs based on food. Elements such as cooking utensils, material contents, utensils used for taking food, rituals surrounding taking food, difficulty of cooking food and written form of foods have been considered in the proverbs to address issues such as disturbing work of others, proper upbringing, forgetting the past, hospitality, worthlessness of gifts and people, complaint of destiny, imposing something upon someone, poverty, restraint of profiteering, contentment and as the most important, making effort. Entirely, the reason of proverbs is constituting the ethical issues in a society.

کلیدواژه‌ها [English]

  • proverb
  • Fars province
  • food
  • Reflection