انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 23 42 2026 08 23 Representation of Iranian Regionally Accented Persian in Animated Film Dubbing: An Analysis of Social Meanings and Narrative Roles بازنمایی گفتار فارسی با لهجه گویش‌های ایرانی در دوبلۀ انیمیشن‌ها: تحلیلی بر معانی اجتماعی و جایگاه‌های روایی 13 32 738913 10.22034/jasi.2026.2091878.1640 FA محبوبه خلیلی گروه مترجمی زبان انگلیسی، دانشکده میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران 0009-0006-0839-1087 Journal Article 2026 06 17 Linguistic diversity in audiovisual media functions not only as a marker of linguistic difference but also as an important resource for characterization, meaning-making, and the representation of cultural and social identities. Against this backdrop, the present study investigated the representational patterns of Iranian regionally accented Persian in Persian-dubbed animated films. To this end, twelve animated films were selected according to the sampling criteria, and thirty-eight accent-bearing characters were analyzed. The study adopted an integrated theoretical framework drawing on the concepts of representation, social indexicality, and symbolic power. The findings indicated that accent-bearing characters were predominantly portrayed as positive or neutral, and overtly negative portrayals were relatively uncommon. Nevertheless, most of these characters occupied secondary or supporting narrative roles, whereas leading and central narrative roles were predominantly voiced in Standard Persian. In addition, varieties of regionally accented Persian were commonly linked to meanings such as intimacy and humor, and they were less frequently associated with institutional authority and leadership. Overall, these findings suggest that Persian dubbing contributes not only to the transfer of content but also to the production and reproduction of social meanings associated with different varieties of Persian, including Standard Persian and regionally accented Persian; moreover, through its representational patterns, Persian dubbing participates in shaping the symbolic relations among these varieties. تنوع زبانی در آثار دیداری‌ـ‌شنیداری صرفاً ابزاری برای بازنمایی تفاوت‌های زبانی نیست، بلکه در فرایند شخصیت‌پردازی، تولید معنا و بازنمایی هویت‌های فرهنگی و اجتماعی نیز نقش مهمی ایفا می‌کند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی الگوهای بازنمایی گفتار فارسی با لهجه گویش‌های ایرانی در دوبلۀ فارسی انیمیشن‌ها انجام شد. بدین منظور، 12 انیمیشن مطابق با معیارهای پژوهش انتخاب شد و 38 شخصیت لهجه‌دار مورد تحلیل قرار گرفتند. این پژوهش از یک چارچوب نظری تجمیعی بهره گرفت که بر مفاهیم بازنمایی، شاخص‌مندی اجتماعی و قدرت نمادین استوار بود. یافته‌ها نشان داد که شخصیت‌های دارای لهجه گویش‌های ایرانی در دوبلۀ فارسی عمدتاً دارای ویژگی‌های مثبت یا خنثی هستند و بازنمایی منفی الگوی غالب در میان آن‌ها نیست؛ با این حال، بیشتر این شخصیت‌ها در جایگاه‌های فرعی یا مکمل روایت قرار گرفته‌اند، درحالی‌که برای نقش‌های اصلی و کانونی روایت عمدتاً از گفتار فارسی معیار استفاده شده است. به‌علاوه، گفتار فارسی با لهجه گویش‌های ایرانی غالباً با معانی‌ای چون صمیمیت و طنز پیوند خورده‌ است و کمتر با اقتدار رسمی همراه است. یافته‌ها همچنین نشان داد که دوبلۀ فارسی نه‌تنها در انتقال محتوا، بلکه در تولید و بازتولید معانی اجتماعی مرتبط با شیوه‌های مختلف گفتار فارسی نیز نقش دارد و از طریق الگوهای بازنمایی، در شکل‌دهی به روابط نمادین میان آن‌ها مشارکت می‌کند. https://journal.asi.org.ir/article_738913_a358daf4e90d565560844c98ec656cd1.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 23 42 2026 08 23 Journey into the World of K-Drama Enthusiasts: An Ethnographic Study of the Influence of Korean Language and Culture on the Everyday Lives of Generation Z Girls in the City of Yazd سفر به دنیای کی‌درامرها: مطالعۀ مردم‌نگارانۀ نفوذ زبان و فرهنگ کره‌ای در زندگی روزمرۀ دختران نسل زد شهر یزد 33 54 738987 10.22034/jasi.2026.2088099.1623 FA حمیده شیری محمدآباد استادیار، گروه جمعیت‌شناسی و مردم‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. 0000-0002-5269-3561 Journal Article 2026 05 05 Korean culture is among the most popular foreign cultures in Iran. This phenomenon, known as the Korean Wave, primarily attracts adolescents and young adults as its audience. What is particularly noteworthy is the extensive impact of Korean cultural products, particularly films and television series, which significantly influence viewers. The present study aims to explore how Korean language and culture permeate the daily lives of Generation Z girls. Using an ethnographic approach, the data were collected through direct observation, participant observation, and in-depth as well as informal conversations among girls born in the 2000s in the city of Yazd during the second half of the Persian year (2025–2026). Snowball sampling was employed, and data collection continued until theoretical saturation was achieved. Subsequently, overarching narratives of the process of cultural penetration into the everyday lives of K-drama enthusiasts were presented using thematic analysis. Based on the narratives emerging from living in the world of K-drama fans, codes such as fluid genre, restorative time, K-drama consumption, negotiation with objects, and tasting culture were extracted. These codes were then systematically organized according to their semantic relationships, leading to the generation of the overarching theme of cultural and linguistic penetration. It should be noted that this influence results from indirect cultural proximity between Iran and South Korea. A phenomenon that has gained considerable momentum with the expansion of the internet and video content platforms, significantly increasing the degree of cultural contact between the two societies. فرهنگ کره‌ای یکی از پرطرفدارترین فرهنگ‌ها در ایران است. این پدیده به نام «موج کره‌ای» شناخته می‌شود که علاقه‌مندان به آن معمولاً نوجوانان و جوانان هستند. نکتۀ حائز توجه اثر گستردۀ محصولات فرهنگی کره‌ای است که در قالب فیلم و سریال‌ بینندگان را متأثر می‌سازد. ازاین‌رو مطالعۀ حاضر قصد دارد به واکاوی فرایند نفوذ فرهنگ کره‌ای در زندگی روزمرۀ دختران نسل زد بپردازد. این پژوهش به روشی مردم‌نگارانه انجام گرفت و داده‌ها از طریق مشاهدۀ مستقیم، مشاهدۀ همراه با مشارکت و گفتگوی عمیق و غیررسمی در بین دختران دهۀ 80 شهر یزد، در نیمۀ دوم سال 1404 گردآوری شد. در این مطالعه از روش نمونه‌گیری گلوله برفی استفاده گردید و جمع‌آوری داده‌ها تا رسیدن به اشباع داده ادامه یافت. در ادامه، روایت‌های کلی از فرایند نفوذ فرهنگ کره‌ای در زیست روزمرۀ کی‌درامرها با استفاده از روش تحلیل مضمون ارائه گردید. براساس روایت‌های برآمده از زیستن در دنیای کی‌درامرها، کدهایی نظیر ژانر سیال، زمان ترمیمی، مصرف کی‌دراما، مذاکره با اشیا‌ و چشیدن فرهنگ استخراج شد. در ادامه براساس رابطۀ معنایی که کدها با یکدیگر دارند به شیوۀ نظام‌مند مرتب شدند و مضمونی چون نفوذ فرهنگی و زبانی خلق گردید. لازم به ذکر است که این نفوذ حاصل مجاورت غیرمستقیم فرهنگی میان ایران و کره‌ جنوبی است. پدیده‌ای که با گسترش اینترنت و سکوهای تولید ‌محتوای ویدیویی شتاب بیشتری یافته و میزان تماس فرهنگی میان دو جامعه را به‌طور چشمگیری افزایش داده است. https://journal.asi.org.ir/article_738987_9ee2dc958cb3a9dd3f4d13bd301b392c.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 23 42 2026 08 23 The Carpet as a Memory of Migration: An Anthropological Study of the Formation of Carpet-Weaving Identity in Khorasan قالی به مثابه حافظۀ مهاجرت: مطالعه‌ای انسان‌شناختی دربارۀ شکل‌گیری هویت قالی‌بافی خراسان 55 82 740773 10.22034/jasi.2026.2090382.1637 FA مجیدرضا مقنی‌پور دانشیار هنر، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران (نویسنده مسئول) 0000-0001-9806-6953 اشکان رحمانی دانشیار هنر، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. 0000-0002-6431-7686 Journal Article 2026 06 01 Migration has been one of the principal forces shaping the circulation of knowledge, technologies, and cultural traditions throughout history. Within this process, handmade carpets preserve material evidence of human mobility by incorporating technical practices, aesthetic conventions, and collective memories that accompany migrating communities. This study investigates how migration contributed to the formation of Khorasan carpet-weaving identity from the perspective of material culture anthropology. The research adopts a qualitative historical-anthropological approach based on descriptive and analytical methods. Documentary evidence, historical sources, anthropological studies, and specialized literature on Iranian carpets were examined alongside field research conducted through semi-structured interviews with experienced carpet weavers, designers, dyers, merchants, and regional specialists from North, Razavi, and South Khorasan. The collected data were interpreted through comparative historical analysis to identify the influence of migration on the development of regional weaving traditions. The findings indicate that the identity of Khorasan carpet weaving emerged through the cumulative effects of both collective and individual migration. The movement of Kurdish, Baluch, Arab, Turkmen, and other communities transferred weaving techniques, design traditions, color preferences, and systems of cultural memory into the region, while the migration of master weavers, designers, and merchants introduced new production methods, workshop organization, and commercial networks. These processes gradually transformed the formal, technical, and symbolic characteristics of Khorasan carpets while integrating diverse cultural traditions into a distinctive regional weaving identity. The study concludes that Khorasan carpets should be understood as material archives of migration in which historical mobility became embedded in techniques, visual forms, production practices, and cultural memory. Their identity therefore reflects centuries of cultural interaction rather than the heritage of a single ethnic tradition. مهاجرت یکی از مهم‌ترین سازوکارهای شکل‌گیری تماس‌های فرهنگی و انتقال عناصر فرهنگی در جوامع انسانی است و آثار آن را می‌توان در بسیاری از نمودهای فرهنگ مادی مشاهده کرد. تاریخ فرهنگی ایران نیز همواره با جابه‌جایی گروه‌های انسانی، استقرار اقوام و شکل‌گیری شبکه‌های متنوع تعاملات فرهنگی همراه بوده است. خراسان به سبب موقعیت جغرافیایی، اهمیت تاریخی و جایگاه مذهبی خود، از دیرباز یکی از مهم‌ترین حوزه‌های مهاجرپذیر ایران بوده و در نتیجه، بستری مناسب برای شکل‌گیری و تداوم تماس‌های میان‌فرهنگی فراهم آورده است. پژوهش حاضر با رویکردی انسان‌شناختی و با تکیه بر مفاهیم فرهنگ مادی، تماس فرهنگی و حافظۀ مادی، به بررسی نقش گونه‌های مختلف مهاجرت در شکل‌گیری هویت قالی‌بافی خراسان می‌پردازد. روش پژوهش توصیفیـتحلیلی با رویکرد تاریخیـانسان‌شناختی است و داده‌ها از طریق منابع کتابخانه‌ای، اسناد تاریخی، مطالعات میدانی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها نیز بر مبنای الگوی تاریخیـتطبیقی و با تمرکز بر سازوکارهای انتقال فرهنگی انجام گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مهاجرت‌های قومی اقوامی چون کرد، بلوچ، عرب و ترکمن، و نیز مهاجرت‌های فردی تجار، استادکاران و طراحان، تنها به جابه‌جایی جمعیت محدود نبوده، بلکه انتقال مهارت‌های فنی، نظام‌های زیبایی‌شناختی، حافظه‌های فرهنگی، شبکه‌های تولید و الگوهای معیشتی را نیز در پی داشته است. این عناصر در فرایند تماس‌های فرهنگی و همزیستی تاریخی، در ساختارهای فرمی، فنی و فرآیندی قالی خراسان رسوب یافته و بخشی از هویت این دست‌بافته را شکل داده‌اند. https://journal.asi.org.ir/article_740773_e60b21e7d92329db584777d397eebd06.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 23 42 2026 08 23 A Sociological Reading of the Novel “Mehri” Based on Pierre Bourdieu’s Theory of Cultural Capital خوانشی جامعه‌شناختی از رمان مهری با تکیه بر نظریۀ سرمایۀ فرهنگی پیر بوردیو 83 102 740771 10.22034/jasi.2026.2089046.1632 FA یونس جعفرلو دانش‌آموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه بوعلی سینا. همدان. ایران. 0009-0005-6829-6439 Journal Article 2026 05 18 This study analyzes the novel Mehri by Forood Jahangiri from a sociological perspective, drawing upon Pierre Bourdieu’s theory of cultural capital. The primary research problem centers on how the lifestyle, social relations, customs, and cultural institutions of the Qashqai nomadic community are represented in the novel, and how these elements intersect with the structures of power, prestige, and social identity. As cultural documents, novels do not merely possess aesthetic value; they reflect deep-seated social relations and the lifeworlds of their respective societies. Mehri provides a rich ground for investigating the nomadic structure and its transition from tradition to modernity. The main objective of this study is to identify the various forms of cultural capital depicted in the novel and to analyze their role in the reproduction of social order. Utilizing a qualitative approach, this study employs qualitative content analysis with a descriptive-analytical method. Data were gathered through a close reading of the text and interpreted based on Bourdieu’s threefold classification of cultural capital. The findings indicate that embodied cultural capital is represented through skills such as horsemanship, marksmanship, Bayati singing, and weaving; objectified cultural capital is manifested in material goods such as handwoven crafts, traditional attire, rifles, and horses; and institutionalized cultural capital is represented by mobile nomadic schools. The study concludes that cultural elements in the novel do not merely serve narrative or aesthetic purposes, but rather function as instruments for acquiring prestige, generating power, and reproducing social order. Furthermore, the novel effectively captures the coexistence and conflict between traditional and modern values, as well as the status of women within the patriarchal structure of the tribe. رمان مهری به‌عنوان یکی از روایت‌های مهم بازنمایی‌کنندۀ زندگی عشایر قشقایی، ظرفیت بالایی برای تحلیل‌های جامعه‌شناختی دارد و زمینه‌ای قابل اتکا برای فهم مناسبات فرهنگی و اجتماعی روزمره در این قلمرو فراهم می‌آورد. این پژوهش با تکیه بر دیدگاه سرمایۀ فرهنگی پیر بوردیو به بررسی لایه‌های فرهنگی و اجتماعی این رمان می‌پردازد؛ دیدگاهی که سرمایۀ فرهنگی را در سه صورت تجسدیافته، عینیت‌یافته و نهادینه‌شده مفهوم‌پردازی می‌کند و آن را در پیوند با قدرت، منزلت و بازتولید اجتماعی توضیح می‌دهد. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی با رویکرد توصیفی-تحلیلی است و داده‌ها از متن رمان و عناصر روایی و فرهنگی آن استخراج و بر اساس مؤلفه‌های نظری بوردیو تفسیر شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در رمان مهری، سرمایۀ فرهنگی در جلوه‌هایی چون بایاتی‌خوانی، اسب‌سواری، تولید و کاربرد دست‌بافته‌ها، پوشاک و نیز مدارس سیار عشایری بازنمایی می‌شود. نتایج پژوهش چنین آشکار می‌سازد که رمان مهری علاوه بر بازتاب زیست‌جهان عشایری، عرصه‌ای برای فهم پیوندهای غیراقتصادی فرهنگ با قدرت و هویت است و امکان گسترش خوانش‌های میان‌رشته‌ای در حوزۀ ادبیات و جامعه‌شناسی را فراهم می‌آورد. https://journal.asi.org.ir/article_740771_b775fe6c8d73246b0a03834643b0c4ed.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 23 42 2026 08 23 Indigenous Knowledge and Cultural Bonds in Traditional Medicine: An Anthropological Study of Baloch Traditional Medicine دانش بومی و پیوندهای فرهنگی در طب سنتی؛ مطالعۀ‌ انسان‌شناختی طب سنتی قوم بلوچ 103 124 740922 10.22034/jasi.2026.2088876.1629 FA عبدالطیف کاروانی استادیار جامعه‌شناسی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. 0000-0003-0819-9002 امان‌الله تمنده رو استادیار گروه تاریخ و مردم‌شناسی، دانشگاه ولایت، ایرانشهر، ایران. ابوالقاسم صدیقی فر کارشناس مردم‌شناسی، دانشگاه ولایت، ایرانشهر، ایران. Journal Article 2026 05 18 Traditional medicine, as part of the intangible cultural heritage of every ethnic group, reflects indigenous knowledge, worldviews, and the relationship between humans and nature in confronting the phenomena of illness and health. The present study, adopting an anthropological approach, aims to understand and document the indigenous knowledge and cultural bonds embedded in Baloch traditional medicine. This research employs a qualitative methodology with an ethnographic design. Data were collected through participant observation, semi-structured and in-depth interviews with key informants—including local healers, elders, indigenous botanists, and patients—as well as through the lived experiences of the researchers, who are themselves natives of the region. Archival and document analysis were also utilized to supplement and validate the data. The findings indicate that traditional medicine in Makoran is rich and diverse. In this region, 23 species of medicinal plants are prepared and consumed using four methods: decoction, infusion, extraction, and distillation. The indigenous diagnostic and treatment system is classified according to three criteria: temperament (hot or cold), the affected organ, and the etiological agent. Therapeutic methods are diverse, including herbal medicine, cauterization, cupping, dietary therapy, and complex combination therapies such as "Balochi physiotherapy" for the treatment of post-stroke paralysis. The results emphasize that historical marginalization and the lack of medical facilities in Makoran have not only failed to hinder the formation of a rich therapeutic culture but have also fostered a deeper connection between the people and their natural environment, leading to the discovery of the medicinal properties of native plants. طب سنتی به‌عنوان بخشی از میراث فرهنگی ناملموس هر قوم، بازتاب‌دهنده دانش بومی، جهان‌بینی و رابطۀ انسان با طبیعت در مواجهه با پدیدۀ بیماری و سلامت است. پژوهش حاضر با رویکرد انسان‌شناختی و با هدف شناخت و مستندسازی دانش بومی و پیوندهای فرهنگی در طب سنتی قوم بلوچ در منطقۀ مکران انجام شده است. این پژوهش با روش‌شناسی کیفی و از نوع مردم‌نگاری است‌. داده‌ها از طریق مشاهدۀ مشارکتی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و عمیق با مطلعین کلیدی شامل حکیمان محلی، سالخوردگان، گیاه‌شناسان بومی و بیماران، و نیز بهره‌گیری از تجارب زیستۀ پژوهشگران که خود از بوم‌زادگان منطقه هستند، گردآوری شده است. همچنین از روش اسنادی و کتابخانه‌ای برای تکمیل و اعتباریابی داده‌ها استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که طب سنتی در مکران از غنا و تنوع بالایی برخوردار است. در این منطقه ۲۳ گونه گیاه دارویی که با چهار روش جوشانده، دم‌کرده، عصاره‌گیری و عرق‌گیری آماده و مصرف می‌شوند. نظام تشخیص و درمان بومی بر اساس سه معیار مزاج (گرم و سرد)، عضو درگیر و عامل بیماری طبقه‌بندی می‌شود. روش‌های درمانی متنوع شامل گیاه‌درمانی (خوراکی، موضعی، استنشاقی)، داغ‌درمانی، حجامت، رژیم‌درمانی و درمان‌های ترکیبی پیچیده مانند «فیزیوتراپی بلوچی» برای درمان فلج ناشی از سکته است. نتایج پژوهش بر این امر تأکید دارد که محرومیت‌های تاریخی و کمبود امکانات پزشکی در مکران نه تنها مانع شکل‌گیری فرهنگ غنی درمانی نشده، بلکه موجب ارتباط عمیق‌تر مردم با محیط طبیعی و کشف خواص درمانی گیاهان بومی گردیده است. https://journal.asi.org.ir/article_740922_2c70936fe1aa76d39425e7d801bc6e5d.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 23 42 2026 08 23 Aging Discourse and Capacity for aspiration in Elderlies گفتمان سالمندی و ظرفیت آرزومندی سالمندان 125 152 741153 10.22034/jasi.2026.2091307.1638 FA اکبر طالب پور دانشیار، گروه علوم‌ اجتماعی، دانشکدۀ علوم‌‌ اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه‌ الزهرا، تهران، ایران. 0000-0002-1644-6117 زهره دودانگه دانشجوی‌ دکتری‌ بررسی‌ مسائل‌ اجتماعی‌ ایران، گروه‌ علوم‌ اجتماعی، دانشکدۀ علوم‌ اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه‌ الزهرا، تهران، ایران. Journal Article 2026 06 11 Increasing growth of aging has increased the need to pay attention to them more than ever. Study aims to analyze the relationship between the discourse of aging and the aspirational capacity of the elderly and the way aging is represented on Welfare Organization website. It seems that in the official discourse of aging, certain meanings are established and other meanings are marginalized. In such a framework, policymaking by defining aging with concepts such as cost-generating, dependency, or future-oriented reduction in efficiency leads to the formation of a dominant semantic order about elderly that places elderly in an unfavorable situation. Study was conducted with a qualitative approach and using critical discourse analysis method with an emphasis on Fairclough's three-dimensional model in order to go beyond descriptive level of media data and access hidden ideological layers to represent the phenomenon of aging from authority perspectives. The results of the critical analysis of the dominant discourse on selected texts on Welfare Organization website based on Fairclough's three-dimensional model indicate that this platform is at a discursive turning point in the representation of aging in Iran and is transitioning from a supportive to a development-oriented perspective. According to results, the approach to the phenomenon of aging is changing and promising signs of development can be seen in this area, which has transformed aging from an individual crisis to a social issue that paves the way for a more active presence of the elderly in the public space. Although elderly are outwardly referred to as cultural pillars, the allocation of separate spaces to them has marginalized and deprived them of the opportunity to dream about future. Discursive openings and reclaiming the lifeworld of aging are among the things that can flourish the capacity of the elderly to aspire. رشد روزافزون سالمندی لزوم توجه به آنان را بیش از پیش افزایش داد‌‌ه‌است، این پژوهش با هدف واکاوی نسبت گفتمان سالمندی و ظرفیت آرزومندی سالمندان به نحوۀ بازنمایی سالمندی در وبگاه سازمان بهزیستی پرداخته‌است. به نظر می‌رسد در گفتمان رسمی سالمندی معناهای خاصی از این مفهوم تثبیت شده و معانی دیگر به حاشیه می‌روند. در چنین چارچوبی، سیاست‌گذاری با تعریف سالمندی با مفاهیمی چون هزینه‌زایی، وابستگی یا کاهش کارایی آینده‌محور منجر به شکل‌گیری نوعی نظم معنایی مسلط دربارۀ سالمندان می‌شود که سالمندان را در وضعیت نامطلوبی قرار می‌دهد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل گفتمان انتقادی با تأکید بر الگوی سه بعدی نورمن فرکلاف در راستای فرا رفتن از سطح توصیفی داده‌های رسانه‌ای و دستیابی به لایه‌های پنهان ایدئولوژیکی برای بازنمایی پدیدۀ سالمندی از منظر متولیان امر انجام شد. نتایج تحلیل انتقادی گفتمان حاکم بر متون منتخب در وبگاه سازمان بهزیستی بر اساس الگوی سه‌بعدی فرکلاف، نشان‌دهندۀ آن است که این پایگاه‌ در بازنمایی سالمندی در ایران، در یک نقطۀ عطف گفتمانی قرار دارد و در حال گذار از نگاه حمایتی به توسعه‌محور است. براساس نتایج تحقیق رویکرد به پدیدۀ سالمندی در حال تغییر بوده و نشانه‌های امیدوارکننده‌ای از تحول در این حوزه دیده می‌شود که سالمندی را از یک بحران فردی به موضوع اجتماعی تبدیل کرده‌است که مسیر را برای حضور فعال‌تر سالمندان در فضای عمومی هموار می‌کند. اگرچه در ظاهر از سالمندان همچون ستون‌های فرهنگی یاد می‌شود، اما اختصاص فضاهای جداگانه به سالمندان آن‌ها را به حاشیه برده‌ و فرصت رویاپردازی برای آینده را از آنان گرفته است. گشایش‌های گفتمانی و بازپس‌گیری زیست‌جهان سالمندی از جمله مواردی است که می‌تواند ظرفیت آرزومندی سالمندان را شکوفا نماید. https://journal.asi.org.ir/article_741153_6c684022d410414d4ee730440fa660d5.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 23 42 2026 08 23 Documentation and Analysis of the Local Tradition of Fish Qorogh-Shekani in the Ab-Bandans of Mazandaran, with an Emphasis on Safeguarding Intangible Cultural Heritage مستندسازی و تحلیل سنّت محلی قرق‌شکنیِ ماهی در آب‌بندان‌های مازندران با تأکید بر پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس 153 178 741235 10.22034/jasi.2026.2096197.1661 FA مهرآسا رمضان‌پور دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت میراث فرهنگی، دانشکدۀ میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. 0009-0000-8975-5247 مجتبی صفری استادیار، گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. 0009-0006-6741-7830 Journal Article 2026 07 31 Qorogh-Shekani is a long-standing tradition among the people of Mazandaran Province, practiced to ensure the sustainable exploitation of natural resources and prevent environmental degradation in pastures, mountainous areas, and water reservoirs (Ab-Bandans). One manifestation of this tradition is fish Qorogh-Shekani in Ab-Bandans, which has a long history within the subsistence system of local communities. This study documents and analyzes the tradition of Qorogh-Shekani in the Ab-Bandans of Mazandaran and elucidates its role in safeguarding intangible cultural heritage. The research used a qualitative approach, drawing on oral narratives, participant observation, and semi-structured interviews with knowledgeable local informants in the villages of Rudbast and Armichkola in Babolsar County, and Rement in Babol County. The findings indicate that, beyond its subsistence function, Qorogh-Shekani possesses cultural, social, and environmental dimensions, reflecting the connection among humans, nature, and the local community within the framework of indigenous ecological knowledge. Furthermore, this tradition constitutes part of the region's cultural identity and plays a role in the intergenerational transmission of knowledge and experience. Nevertheless, its continuity is challenged by generational discontinuity, the advancing age of tradition-bearers, changing lifestyles, the spread of new economic approaches, and declining local community participation. Accordingly, systematic documentation, strengthening local community participation, intergenerational transmission of knowledge, enhanced education, attention to the sanitary conditions of the Ab-Bandans, and the application of indigenous ecological knowledge management principles are among the most important strategies for safeguarding this intangible cultural heritage. قرق‌شکنی از سنت‌های دیرینۀ مردم استان مازندران است که در فصل‌های مختلف سال با هدف بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی و پیشگیری از تخریب زیست‌محیطی، به‌ویژه در کنترل شکار بی‌رویه و چرای بیش از حد دام در مراتع، کوهستان‌ها و آب‌بندان‌ها انجام می‌شود. یکی از جلوه‌های این سنت، قرق‌شکنی ماهی در آب‌بندان‌هاست که به‌عنوان یکی از کهن‌ترین شیوه‌های بهره‌برداری در آب‌های کم‌عمق، پیشینه‌ای دیرینه در نظام معیشتی جوامع محلی دارد و نمونه‌های مشابه آن در برخی فرهنگ‌های دیگر نیز گزارش شده است. هدف این پژوهش، مستندسازی و تحلیل سنت قرق‌شکنی در آب‌بندان‌های مازندران و تبیین نقش آن در پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس است. این پژوهش با رویکردی کیفی و با بهره‌گیری از روایت‌های شفاهی، مشاهدۀ مشارکتی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با افراد آگاه محلی در سه روستای رودبست و آرمیچ‌کلا از توابع شهرستان بابلسر و روستای رمنت در شهرستان بابل انجام شد. یافته‌ها نشان می‌دهد این قرق‌شکنی، افزون بر کارکرد معیشتی، دارای ابعاد فرهنگی، اجتماعی و زیست‌محیطی است و بازتاب‌دهندۀ پیوند میان انسان، طبیعت و جامعۀ محلی در قالب دانش اکولوژیک بومی است. همچنین، قرق‌شکنی به‌عنوان بخشی از هویت فرهنگی منطقه، نقش مهمی در انتقال دانش و تجربه میان نسل‌ها ایفا می‌کند. با این حال، گسست بین‌نسلی، افزایش سن حاملان سنت، تغییرات سبک زندگی، گسترش رویکردهای اقتصادی نوین و کاهش مشارکت جامعۀ محلی، تداوم آن تا حدی را با چالش مواجه ساخته است. بر این اساس، مستندسازی نظام‌مند، تقویت مشارکت جامعۀ محلی، انتقال بین‌نسلی دانش، ارتقای آموزش، توجه به بهداشت آب‌بندان‌ها و بهره‌گیری از اصول مدیریت دانش اکولوژیک بومی، از مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی برای پاسداری از این میراث فرهنگی ناملموس و تداوم آن در آینده به‌شمار می‌رود. https://journal.asi.org.ir/article_741235_856c62cdcaeb4faf3cb85fdc11efad27.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 23 42 2026 08 23 Indigenous Knowledge and Epistemic Justice: Reflections on the Political Economy of Knowledge and the Politics of Recognition دانش بومی و عدالت معرفتی: تأملی در اقتصاد سیاسی دانش و سیاست به‌رسمیت‌شناسی 179 203 741308 10.22034/jasi.2026.2093449.1646 FA بهروز روستاخیز استادیار انسان‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. 0000-0003-1469-8844 Journal Article 2026 07 04 In recent decades, indigenous knowledge has become a major focus of debates on epistemic justice, sustainable development, and environmental policymaking. A growing body of scholarship has examined its connections to colonialism, power relations, and the marginalization of knowledge systems, emphasizing the need for recognition policies. Nevertheless, recognition policies themselves, along with their epistemic and institutional consequences, require further critical examination. Accordingly, this article adopts an interdisciplinary approach at the intersection of anthropology, science and technology studies (STS), and the political economy of knowledge to genealogically examine the marginalization of indigenous knowledge and rethink the politics of recognition. Drawing on a Foucauldian reading of power/knowledge, the concept of governmentality, theories of epistemic justice, and critical scholarship on indigenous knowledge, the article argues that indigenous knowledge is neither static nor homogeneous; rather, it is produced, validated, and redefined through multiple, contested relations of power. States, scientific institutions, international organizations, transnational corporations, and local actors all participate in processes of defining, translating, standardizing, protecting, and exploiting knowledge. An examination of empirical cases from biomedicine, agriculture, environmental conservation, and the documentation of traditional knowledge shows that recognition, when reduced to incorporating indigenous knowledge into existing frameworks, may lead to reductive translation, standardization, and the reproduction of unequal epistemic relations. At the same time, institutional processes and state policies can create opportunities for documentation, legal protection, participation, and benefit-sharing. Moving beyond the simple binary of recognition/non-recognition, the article proposes an analytical framework for rethinking epistemic justice and recognition policies by considering their discursive, institutional, and agential dimensions in relation to one another. While affirming the right to recognition and participation in epistemic processes, this framework also avoids homogenizing indigenous communities or granting indigenous knowledge claims presumptive superiority. دانش بومی در دهه‌های اخیر به یکی از کانون‌های اصلی مباحث عدالت معرفتی، توسعۀ پایدار و سیاست‌گذاری زیست‌محیطی تبدیل شده است و شماری از پژوهش‌ها نیز با بررسی پیوند آن با استعمار، مناسبات قدرت و حاشیه‌رانی نظام‌های معرفتی، بر ضرورت سیاست‌های به‌رسمیت‌شناسی تأکید کرده‌اند. با این حال، خود سیاست‌های به‌رسمیت‌شناسی و پیامدهای معرفتی و نهادی آن نیز نیازمند بازاندیشی و نقد بیشتری هستند. از این رو، مقالۀ حاضر با بهره‌گیری از رویکردی میان‌رشته‌ای در پیوند میان انسان‌شناسی، مطالعات علم‌وفناوری و اقتصاد سیاسی دانش، به واکاوی تبارشناسانۀ به‌حاشیه‌رانی دانش بومی و بازاندیشی در سیاست به‌رسمیت‌شناسی می‌پردازد. نگارنده با اتکا به خوانش فوکویی از قدرت / دانش، مفهوم حکومت‌مندی، نظریه‌های عدالت معرفتی و مطالعات انتقادی دانش بومی، نشان می‌دهد که دانش بومی پدیده‌ای ایستا و یکپارچه نیست، بلکه در متن مناسبات متکثر و مناقشه‌آمیز قدرت تولید، اعتباربخشی و بازتعریف می‌شود؛ مناسباتی که در آن دولت‌ها، نهادهای علمی، سازمان‌های بین‌المللی، شرکت‌های فراملی و کنشگران محلی در فرایندهای تعریف، ترجمه، استانداردسازی، حفاظت و بهره‌برداری از دانش مشارکت دارند. بررسی نمونه‌های تجربی از حوزه‌های زیست‌پزشکی، کشاورزی، حفاظت محیط‌زیست و مستندسازی دانش سنتی نشان می‌دهد که به‌رسمیت‌شناسی، اگر به افزودن دانش بومی به چهارچوب‌های موجود محدود شود، ممکن است به ترجمۀ تقلیل‌گرایانه، استانداردسازی و بازتولید مناسبات نابرابر معرفتی بینجامد. در عین حال، فرایندهای نهادی و سیاست‌های دولتی می‌توانند ظرفیت‌هایی برای مستندسازی، حفاظت حقوقی، مشارکت و توزیع منافع نیز فراهم آورند. بر این اساس، مقاله با عبور از دوگانۀ سادۀ شناسایی / عدم شناسایی، چهارچوبی تحلیلی برای بازاندیشی در عدالت معرفتی و سیاست به‌رسمیت‌شناسی ارائه می‌کند که ابعاد گفتمانی، نهادی و عاملیت کنشگران را در پیوند با یکدیگر در نظر می‌گیرد. این چهارچوب ضمن دفاع از حق به‌رسمیت شناخته‌شدن و مشارکت در فرایندهای معرفتی، از کلیت‌سازی دربارۀ اجتماعات بومی و برتری‌دادن پیشینی به ادعاهای دانش بومی نیز پرهیز می‌کند. https://journal.asi.org.ir/article_741308_0faebe9b5b34d92898f37f860de3bc41.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 23 42 2026 08 23 Institutional Violence: An Anthropological Study of the Gray Zone in Client-Worker Interactions in Welfare and Social Emergency Centers خشونت نهادی: مطالعۀ انسان‌شناختی ناحیۀ خاکستری در تعاملات مراجعان مراکز بهزیستی و اورژانس اجتماعی 205 228 741530 10.22034/jasi.2026.2096759.1663 FA احمد نادری دانشیار، گروه انسان‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0001-5266-8094 نرگس یوسفی کارشناسی ارشد، گروه انسان‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2026 08 06 This anthropological study investigates the inherent tension between bureaucratic logic of targeted support and the lived experience of clients in Iran's Welfare Organization and Social Emergency Centers. Drawing on the concept of the "gray zone," the research explores how supportive institutions inevitably oscillate between "assistance" and "control". The theoretical framework integrates three contemporary anthropologists: Loïc Wacquant's "gray zones of sovereignty," Sherry Ortner's "dark anthropology" with its emphasis on ethical ambiguity and subjective experience of institutional suffering, and Insa Koch's "personalizing the state" which reveals clients' creative strategies for agency within institutional gray zones. Data were collected through fourteen months of participant observation, in-depth semi-structured interviews with 62 participants (38 clients, 16 social workers, and 8 administrative staff), and analysis of 147 case files across two Welfare Centers and one Social Emergency Center in Tehran and Alborz provinces. Thematic analysis following Braun and Clarke's, six-phase approach revealed three main tensions in client-worker interactions: the tension between information needs and feelings of humiliation; the tension between standardized procedures and unique life contexts; and the tension between service conditionality and client agency and dignity. Despite these tensions, clients were never passive consumers of institutional violence; they developed three primary strategies for personalizing the state and maintaining their agency: formal compliance, informal networking, and narrative adaptation. The study argues that many secondary harms stem not from individual negligence or systemic deficiency, but from the unconscious reproduction of procedures no longer aligned with contemporary conditions. By localizing the gray zone concept within Iran's rentier-welfare state with its ethical-revolutionary legitimacy, the research reveals an added ideological-moral layer that distinguishes it from Western neoliberal models, shifting institutional violence from the level of "status" to that of "identity." پژوهش حاضر با رویکردی انسان‌شناختی و با بهره‌گیری از مفهوم «ناحیۀ خاکستری» به مطالعۀ تنش ذاتی میان منطق بوروکراتیک حمایت هدفمند و تجربۀ زیستۀ مراجعان در مراکز بهزیستی و اورژانس اجتماعی ایران می‌پردازد. چارچوب نظری پژوهش از دیدگاه‌های سه انسان‌شناس معاصر اخذ شده است: واکوان با مفهوم «نواحی خاکستری حاکمیت» نشان می‌دهد که چگونه نهادهای حمایتی ناگزیر میان «یاری» و «کنترل» در نوسان‌اند؛ اورتنر با صورت‌بندی «انسان‌شناسی تاریک» بر تجربۀ ذهنی رنج نهادی و ابهام اخلاقی تعاملات تأکید می‌کند؛ و کخ با مفهوم «شخصی‌سازی دولت» نشان می‌دهد که مراجعان هرگز مصرف‌کنندۀ منفعل خدمات نیستند، بلکه راهبردهای خلاقانه‌ای برای عاملیت در ناحیۀ خاکستری نهادی ابداع می‌کنند. داده‌ها از طریق مشاهدۀ مشارکتی چهارده‌ماهه، مصاحبه‌های عمیق با ۶۲ مشارکت‌کننده و مطالعۀ ۱۴۷ پروندۀ مددکاری در دو مرکز بهزیستی و یک مرکز اورژانس اجتماعی در استان‌های تهران و البرز گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سه تنش اصلی در تعاملات مددجو-مددکار شکل می‌گیرد: تنش میان نیاز به اطلاعات و احساس تحقیر، تنش میان استانداردسازی رویه‌ها و بافتار منحصربه‌فرد زندگی مراجع، و تنش میان شرط‌مداری خدمات و عاملیت مراجع. در عین حال، مراجعان سه راهبرد اصلی برای شخصی‌سازی دولت و حفظ عاملیت خود ابداع کرده‌اند: تطبیق صوری، ساخت شبکۀ غیررسمی و تغییر روایت. بومی‌سازی مفهوم ناحیۀ خاکستری در دولت رانتیر-رفاهی ایران، لایه‌ای اخلاقی-ایدئولوژیک را آشکار می‌سازد که آن را از نمونه‌های غربی متمایز می‌کند و خشونت نهادی را از سطح «وضعیت» به سطح «هویت» منتقل می‌نماید. https://journal.asi.org.ir/article_741530_d7561ae794ffe0d52cb83d981794fafd.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 23 42 2026 08 23 River Death and the Decline of Sensory Heritage: An Anthropological Study of the Transformation of Rasht’s Environmental Landscape مرگ رودخانه و زوال میراث حسی: مطالعۀ انسان‌شناختی دگرگونی منظر زیست‌محیطی شهر رشت 229 264 741555 10.22034/jasi.2026.2094255.1651 FA علیرضا حسن‌زاده دانشیار انسان‌شناسی، پژوهشکدۀ مردم‌شناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، تهران، ایران. 0000-0001-5142-9833 Journal Article 2026 07 12 This article presents an anthropological analysis of the transformation of Rasht’s environmental landscape through an ethnographic study of the Zarjoub and Goharrood rivers in northern Iran. Historically, these rivers were integral components of the city’s ecological, economic, social, ritual, sensory, and narrative life. Fishing, transportation, trade, artisanal production, neighborhood formation, recreation, rituals, oral traditions, and everyday interactions were closely connected to the riverine landscape. The rivers also linked Rasht to Pirbazar, the Anzali Lagoon, and the Caspian Sea, locating the city within a broader aquatic and cultural network. The research draws on ethnographic fieldwork, participant observation, observation grounded in lived experience, interviews with residents of river-adjacent neighborhoods, urban specialists and other stakeholders, oral history, and historical documents. It argues that the present condition of the Zarjoub and Goharrood should be understood not merely as water pollution but through the concept of River Death: a multidimensional process involving ecological, sensory, narrative, mnemonic, ritual, economic, social, and moral decline. The findings show that biodiversity loss, deteriorating water quality, transformations in smell, sound, color, and landscape, erosion of collective memory and local narratives, ritual deactivation, loss of knowledge concerning the historical river economy, and exclusion of rivers from everyday urban life collectively constitute river death. Weakened intergenerational transmission of environmental heritage also produces heritage injustice, whereby younger and future generations are deprived of environmental, cultural, sensory, and mnemonic resources available to earlier generations. River death is further conceptualized as ecological time stoppage, occurring when recurrent relationships among water cycles, species, occupations, rituals, memories, and sensory practices are disrupted. River restoration therefore requires more than engineering intervention; it also demands ecological rehabilitation, revitalization of cultural memory and sensory relationships, environmental ethics, heritage justice, and meaningful public participation. این مقاله با رویکرد انسان‌شناختی، دگرگونی منظر زیست‌محیطی شهر رشت را از خلال مطالعۀ رودخانه‌های زرجوب و گوهررود بررسی می‌کند. پژوهش یادشده بر پایۀ مردم‌نگاری، مشاهدۀ مشارکتی، مصاحبه‌های عمیق با ذی‌نفعان، مطلعان کلیدی و ساکنان محلی، همراه با تحلیل اسناد تاریخی و منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. نویسندۀ مقاله بر این باور است که مسئلۀ این دو رودخانه صرفاً آلودگی آب نیست، بلکه می‌توان آن را در قالب مفهوم نظری «مرگ رودخانه» فهم کرد. در این پژوهش، مرگ رودخانه به‌عنوان فرایندی چندبعدی تعریف می‌شود که شامل مرگ اکولوژیک، مرگ حسی، مرگ روایی و حافظه‌ای (زوال حافظۀ حسی، زیست‌محیطی و سبز)، مرگ اجتماعی و مرگ اخلاقی است. یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که کاهش تنوع زیستی، افت کیفیت آب، نابودی منظر طبیعی، زوال بوها، صداها و رنگ‌های رودخانه، فراموشی روایت‌ها و آیین‌های محلی، حذف رودخانه از زندگی روزمرۀ شهروندان و تضعیف اخلاق زیست‌محیطی، همگی ابعاد مختلف این فرایند را شکل داده‌اند. این مقاله همچنین نشان می‌دهد که آلودگی رودخانه‌ها نوعی بی‌عدالتی میراثی است؛ زیرا نسل‌های آینده را از میراث طبیعی، فرهنگی و حسی محروم خواهد نمود. از این منظر، مفهوم میراث حسی به‌عنوان چارچوب نظری اصلی پژوهش معرفی می‌شود و نشان می‌دهد که رودخانه صرفاً جریانی روان از آب نیست، بلکه مجموعه‌ای از تجربه‌های حسی، حافظه‌های فرهنگی و روابط اجتماعی است که نابودی آن‌ها به معنای افول بخشی از هویت شهری تلقی می‌شود. در پایان، مقاله پیشنهاد می‌کند که احیای رودخانه‌های شهری تنها از طریق پروژه‌های مهندسی ممکن نیست، بلکه مستلزم بازسازی حافظۀ فرهنگی، عدالت میراثی، مشارکت شهروندان و احیای رابطۀ فرهنگی و زایای انسان و رودخانه است. https://journal.asi.org.ir/article_741555_74cda9971e80bd0b7fe2c74c4bf3ebec.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 23 42 2026 08 23 Fragile Disciplinary-Punitive Welfare in Iran: The Logic of Governance in Dealing with Street-Working Children رفاه انضباطی-تنبیهی شکننده در ایران: منطق حکمرانی در مواجهه با کودکان کار در خیابان 265 289 741556 10.22034/jasi.2026.2094992.1654 FA ریحانه صارمی دانشجوی دکترای رفاه اجتماعی، گروه برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0007-0819-2632 پویا علاءالدینی استاد گروه برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران مژگان طاهری تفتی دانشیار دانشکدگان هنرهای زیبا/ دانشکدۀ شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2026 07 19 This study examines the logic of governance embedded in social policies addressing street-working children in Iran. Although child labour is commonly approached through poverty, vulnerability, or protection, less attention has been paid to how policy discourse defines the child as a particular subject and how supportive interventions become connected to discipline and punishment. The study asks how these policies construct a policy subject and stabilize this construction through discursive and disciplinary mechanisms. The theoretical framework combines Michel Foucault’s concepts of governmentality and discipline with Loïc Wacquant’s analysis of the relationship between welfare and punishment. The research uses a qualitative case study of Tehran. Data were collected during 2021–2023 through policy and legal documents, semi-structured interviews with policy and implementation actors, social workers, non-governmental organizations, working children and their mothers, and field observations in service centres and urban spaces. Data were analysed through Norman Fairclough’s critical discourse analysis. Findings show that the street-working child is constructed as a victim in need of rescue, while the family is simultaneously constituted as a site of risk and intervention. Rescue is therefore conditional on behavioural change, cooperation, and acceptance of disciplinary programmes. Empowerment is redefined as moral and pedagogical training rather than an expansion of economic power, shifting explanations of poverty toward individual skills, financial management, and family culture. Ambiguous definitions create interpretive discretion for frontline workers and allow children to move between welfare, protective, and penal pathways. Biometric identification, introduced ostensibly to improve counting, enables the recording and tracking of repeated street presence, facilitating intensified intervention and custody deprivation. Non-governmental organizations occupy a paradoxical position: they may criticize police violence while simultaneously implementing identification, registration, and soft disciplinary practices. The study conceptualizes this configuration as fragile disciplinary-punitive welfare, in which support, discipline, and punishment form a continuum whose effectiveness is limited by persistent resistance. این پژوهش با تمرکز بر سیاست‌های معطوف به کودکان کار در خیابان، منطق حکمرانی را در مواجهه با این گروه تحلیل می‌کند. چارچوب نظری پژوهش برآمده از تلفیق آرای میشل فوکو (در باب حکومت‌مندی و فنون انضباطی) و لوئیک وکانت (دربارۀ پیوند رفاه و تنبیه) است. داده‌های آن از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته، گردآوری اسناد و هم‌چنین مشاهدات میدانی در تهران به دست آمده و در چارچوب تحلیل گفتمان فرکلاف تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که کودک کار خیابانی در گفتمان رسمی «قربانیِ نیازمند نجات» تلقی می‌شود، اما این «نجات» مشروط به پذیرش برنامه‌های انضباطی است که خانواده را هدف می‌گیرد. «توانمندسازی» در عمل، به جای افزایش قدرت اقتصادی، به‌صورتی از انضباط تربیتی-اخلاقی تبدیل و به کودکان فقیر تحمیل می‌شود. ابهام در تعاریف به مددکاران اختیار تفسیر می‌دهد و امکان جابه‌جایی کودکان را میان مسیرهای نهادی متفاوت فراهم می‌آورد. شناسایی بیومتریک با هدف شمارش کودکان، به ابزاری برای ردیابی «تکرار حضور» و تشدید مداخله (سلب حضانت) بدل می‌شود. سمن‌ها نیز در موقعیتی پارادوکسیکال، هم‌زمان منتقد خشونت و مجری انضباط نرم‌اند. نتیجۀ این وضع شکل‌گیری «رفاه انضباطی-تنبیهی» است که در آن «مرئی شدن» در خیابان کودک را به شبکه‌ای از کنترل و انضباط، نه به صرف حمایت، وارد می‌کند. https://journal.asi.org.ir/article_741556_e626553dbd866107678493f60d973508.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 23 42 2026 08 23 The Political-Social Economy of Pollution: A Critical Ethnography of Industrial Development in Sarv Village اقتصاد سیاسی-اجتماعی آلودگی؛ مردم‌نگاری انتقادی تجربۀ توسعۀ صنعتی در روستای سرو 291 316 741569 10.22034/jasi.2026.2095573.1658 FA فائزه محبتی دانشجوی دکتری توسعۀ اجتماعی، گروه توسعۀ اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. موسی عنبری استاد گروه توسعۀ اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. سیداحمد فیروزآبادی دانشیار گروه توسعۀ اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2026 07 25 Industrial development in rural Iran has often been presented through employment, investment, production, and regional growth, while the everyday experience of communities living beside large industrial complexes has received less attention. This article examines how residents of Sarv, a village in Ardakan County, Yazd Province, experience living alongside industrial development. The study is necessary because industrial transformation has altered livelihoods, resources, environmental conditions, health concerns, local power relations, and patterns of belonging. The main research question is: How do residents of Sarv experience and interpret coexistence with industrial development? Two subsidiary questions address changes in livelihood, employment, and health, and how power relations shape the distribution of development’s benefits and costs and residents’ responses. The study uses critical ethnography and is based on ten months of fieldwork between October 2024 and July 2025. Data were generated through participant observation, in-depth and semi-structured interviews, informal conversations, and field notes, and were coded and analyzed in Atlas.ti. The findings show that industry occupies an ambivalent position in village life. It provides employment, income security, opportunities to remain in the village, and new economic possibilities, while also being associated with water degradation, air pollution, dust from concentrate and iron particles, concerns about illness, changes in agriculture, and social transformation. Residents’ responses do not form a unified opposition to industry. They move among protest, negotiation, claims for compensation and Sarvices, persistence, accommodation, and attempts to redefine relations with industrial actors. Industrial migration has also unsettled boundaries between local and newcomer, Shi‘i and Sunni, and Iranian and Afghan, especially in the village school. The article develops the concept of a political-social economy of pollution to show how pollution becomes embedded in livelihood dependence, institutional relations, moral claims, local power, and everyday practices. Pollution therefore cannot be understood only as a physical externality of industrial production; it is also socially organized, politically negotiated, and incorporated into the conditions through which people continue to live. توسعۀ صنعتی در بسیاری از مناطق روستایی ایران، هم‌زمان با ایجاد فرصت‌های اقتصادی، پیامدهای اجتماعی و محیط‌زیستی گسترده‌ای را نیز به همراه داشته است. با این حال، بخش عمدۀ پژوهش‌ها این تحولات را از منظر شاخص‌های اقتصادی یا ارزیابی‌های فنی و محیط‌زیستی بررسی کرده‌اند و کمتر به تجربۀ زیستۀ ساکنان این مناطق پرداخته‌اند. این پژوهش با بهره‌گیری از رویکرد مردم‌نگاری انتقادی، تجربۀ هم‌زیستی با توسعۀ صنعتی را در روستای سرو سفلی، واقع در شهرستان اردکان یزد، واکاوی می‌کند. داده‌های پژوهش طی ده ماه کار میدانی و از طریق مشاهدۀ مشارکتی، مصاحبه‌های عمیق و یادداشت‌های میدانی جمع‌آوری شده و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار اطلس انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که صنعت برای ساکنان سرو، به‌طور هم‌زمان، منبع اشتغال و امنیت اقتصادی و نیز منشأ آلودگی، بحران آب، مخاطرات سلامت و دگرگونی‌های اجتماعی است. ورود پساب‌های صنعتی به قنات، آلودگی ناشی از ذرات کنسانتره و آهن، و گسترش آلاینده‌های هوا، منابع طبیعی و کیفیت زندگی روستا را تحت تأثیر قرار داده است. با وجود این، وابستگی معیشتی به صنعت باعث شده است که کنش مردم بیش از آنکه در قالب تقابل با توسعه شکل گیرد، در صورت‌هایی مانند سازگاری، چانه‌زنی، مطالبه‌گری و بازتعریف رابطه با صنعت بروز یابد. همچنین، یافته‌ها نشان می‌دهد که تجربۀ هم‌زمان توسعه، آلودگی، مهاجرت و تغییرات فرهنگی، روستا را به فضایی «میان‌بود» تبدیل کرده است که در آن هویت، امری ثابت و از پیش‌تعیین‌شده نیست، بلکه پیوسته در تعامل میان سنت و صنعت، تعلق محلی و تحولات معاصر بازسازی می‌شود. این مقاله با صورت‌بندی مفهوم اقتصاد سیاسی-اجتماعی آلودگی نشان می‌دهد که آلودگی به مثابه پیامد جانبی توسعۀ صنعتی، در پیوند با مناسبات قدرت، توزیع نابرابر منافع و هزینه‌های توسعه، و تجربۀ زیستۀ ساکنان معنا پیدا می‌کند. از این منظر، فهم توسعۀ صنعتی مستلزم توجه هم‌زمان به ساختارهای کلان قدرت و روایت‌های روزمرۀ مردمی است که زندگی آنان در متن این فرایند دگرگون شده است. https://journal.asi.org.ir/article_741569_3c276dbf7c23750338673b527a1e36b8.pdf