انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 21 39 2025 01 20 The Importance of Kinship and Hometown Connections in the Identity Formation of the Lak Immigrants اهمیت پیوندهای خویشاوندی و زادگاهی در هویت‌یابی فرهنگی مهاجرین 15 43 733648 10.22034/jasi.2026.733648 FA رحمان باقری استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-8709-2600 محمدباقر کوپایی عضو هیأت علمی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام‌نور، تهران. ایران. 0000-0001-5193-5197 کریم علی کرمی عضو هیئت علمی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران ایران 0000-0002-7038-9133 Journal Article 2025 04 07 This study examines the role of kinship and hometown-based connections in the cultural identity formation of Lak ethnic immigrants in Tehran, using a qualitative approach and interpretive phenomenological analysis. Data were collected through in-depth interviews with 23 participants and analyzed using Colaizzi’s seven-stage method, yielding 53 concepts organized into nine themes: preference for in-group marriage, generational conflict, desirability of Lak-inhabited neighborhoods, stigmatized or isolated identity, place attachment, interest in local ethnic rituals, ongoing hometown communication, cohesion-enhancing cooperation, and reflexivity on relationships. Findings indicate that immigrants’ social interactions, primarily with relatives in the neighborhood and place of origin, reinforce ethnic identification and transmit methods of sustaining cultural identity across generations. First-generation immigrants more strongly perceive their hometown and ethnic culture as central to their identity, expressed through kinship continuity. The second generation, during acculturation, negotiates between their native culture and the dominant cultural environment, selectively adopting elements of both. In Tehran’s multicultural context, this results in a bicultural and fluid identity rather than one based on strict cultural separation. نوشتار حاضر با هدف تحلیل نقش پیوندهای مبتنی‏بر خویشاوندی و زادگاهی در هویت‏یابی فرهنگی مهاجرین قوم لَک ساکن شهر تهران با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری انجام شده است. داده‏ها با استفاده از مصاحبۀ عمیق با 23 مشارکت‏کننده گردآوری و با روش هفت‏مرحله‏ای کلایزی تحلیل شدند که طی آن 53 مفهوم استخراج و در قالب 9 مقولۀ «اولویت ازدواج درون‏گروهی»، «تضاد نسلی»، «مطلوبیت محلۀ لک‏نشین»، «شکل‏گیری هویت انگ‏خورده و منزوی»،‌ «احساس دل‏بستگی مکانی»، «علاقه به آیین‏های قومیِ محلی»،‌ «ارتباط و اطلاع مداوم از زادگاه»، «حفظ همیاری‏های انسجام‏بخش» و «بازاندیشی در نوع ارتباطات» دسته‏بندی شدند. تعاملات اجتماعی مهاجرین بیش از همه با خویشاوندان ساکن محله و ساکن زادگاه است که ضمن حفظ تعلقات خویشاوندی و زادگاهی، تمایل به هویت‏یابی و همانندی با گروه قومی را در فرد تقویت می‏کند. طی این روند شیوه‏های حفظ و تداوم هویت فرهنگیِ قومی از نسلی به نسل دیگر انتقال داده می‏شود. نسل والدین بیش از فرزندان، خود را به فرهنگ زادگاهی و قومی به‏منزلۀ کلیتِ فرهنگیِ هویت‏بخش متعلق می‏داند که نمود آن را می‏توان در استمرار پیوندها و مناسبات خویشاوندی مشاهده کرد. مهاجرین و به‏ویژه نسل دوم طی فرایند هویت‏یابی و فرهنگ‏پذیری ضمن بازاندیشی در مؤلفه‏های فرهنگ زادگاهی به دریافت، درونی‏سازی و پایبندی به عناصری از آن و نیز اخذ عناصری از ارزش‏های فرهنگیِ غالب به‏خصوص ارزش‏های مورد تأیید همسالان اقدام می‏کنند. درواقع، در محیط چندفرهنگی شهر تهران، بخش مهمی از فرایند هویت‏یابی نسل دوم در اختیار فرد است، لذا هویت آنان بیش از اینکه مبتنی‏بر جدایی‏گزینی فرهنگی باشد دوفرهنگی و سیال است. کلیدواژه‌ها: بازاندیشی، خویشاوندی، زادگاه، فرهنگ، مهاجرت، هویت.

https://journal.asi.org.ir/article_733648_a8783e4fd5a36ede8141c21ce4ab7b8b.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 21 39 2025 01 20 The Market of the Sacred: A Study on the Commodification of Blessed Souvenirs in Pilgrimage to Mashhad بازار امر قدسی: مطالعه‌ای بر کالایی‌شدن سوغات متبرک در زیارت مشهد 45 76 733656 10.22034/jasi.2026.733656 FA زهرا بستان استادیار جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی گردشگری، پژوهشکده گردشگری، جهاد دانشگاهی، مشهد، ایران، نویسنده مسئول علی یوسفی استاد جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران. 0000-0002-9847-0750 Journal Article 2025 06 10 Blessed souvenirs, as an integral part of pilgrimage rituals at the Holy Shrine of Imam Reza (AS), have historically embodied sacred meaning and acted as vehicles for transmitting blessings. This research examines the process of their commodification and the resultant semantic and formal transformations within the context of Mashhad pilgrimage. The study is grounded in the theoretical concepts of "commodification" and the "cultural biography of things." Utilizing an ethnographic methodology, data was collected through observation and interviews conducted within the shrine's precincts and surrounding markets. The findings indicate that the mass production of blessed items—such as carpets, tiles, salt, and rock candy—as souvenirs has converted them into widespread, accessible commodities. Thus, these sacred objects have departed from traditional paths of sacralization and transformed into mass production products Governed by market logic, they are now priced, packaged, and consumer-oriented goods, a shift concurrent with the growth of brands affiliated with the Astan Quds Razavi foundation. Analysis of the cultural biography of these objects reveals that items once singularized and removed from the commodity cycle through sacralization are re-commodified and are treated as merchantable goods. The commodification of the sacred extends beyond mere object transformation; it fundamentally alters patterns of pilgrimage experience, consumption, and pilgrims' perceptions of these souvenirs. This study also explores the contradictions arising from the infiltration of market logic into the sacred sphere, considering its impact on creating inequalities in access and diluting the objects' inherent sanctity. سوغات متبرک، به‏عنوان بخشی از مناسک زیارت در حرم امام رضا (ع)، همواره حامل معنای قدسی و عامل انتقال برکت به زائر و اطرافیان او بوده است. این مطالعه با هدف بررسی فرایند کالایی‌شدن سوغات متبرک و دگرگونی معنایی و شکلی آن در زیارت مشهد انجام شده است. چهارچوب نظری پژوهش مبتنی‏بر مفاهیم «کالایی‌شدن» و «چرخۀ فرهنگی اشیا» است. این پژوهش با رویکرد مردم‌نگارانه و با تکنیک مشاهده و مصاحبه‌ در محدودۀ حرم امام رضا (ع) و بازارهای اطراف آن انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد تولید انبوه فرش، کاشی، نمک، و نبات متبرک در قالب سوغات آن‏ها را به کالایی عمومی و فراگیر و در دسترس تبدیل کرده است. اشیای متبرک در زیارت مشهد، از مسیر سنتی تقدس‌یابی خارج شده و در قالب منطق بازار به کالاهای قیمت‌گذاری‏شده، بسته‌بندی‏شده، و مصرف‌کننده‌محور تبدیل شده‌اند. این فرایند هم‏زمان با گسترش برندهای وابسته به آستان قدس رضوی رخ داده است. مطالعۀ حاضر از طریق تحلیل چرخۀ فرهنگی اشیای متبرک نشان می‌دهد اشیایی که طی فرایند تقدس‌بخشی، تکینه شده و از چرخۀ کالایی خارج شده‌اند، با کالاسازی مجدد دوباره به چرخۀ کالایی بازگشته‌اند. کالایی‌شدن امر قدسی تنها به تبدیل اشیاء به کالا محدود نمی‌شود، بلکه الگوهای تجربۀ زیارت، مصرف، و ادراک زائران از سوغات متبرک را نیز دگرگون می‌سازد. این پژوهش همچنین به بررسی تناقضات ناشی از نفوذ منطق بازار در حریم مقدس و پیامدهای آن بر نابرابری دسترسی و کاهش تقدس ذاتی اشیاء می‌پردازد.

https://journal.asi.org.ir/article_733656_14dd78d75cea3b2ebfbf1cda8d6baad3.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 21 39 2025 01 20 A Reflection on the Role of the Motorcycle in the Process of Youth Identification: A Study in Aliabad-e Katul County تاملی بر نقش موتورسیکلت در فرآیند هویت‌یابی جوانان: مطالعه‌ای در شهرستان علی‌آباد کتول 77 105 733657 10.22034/jasi.2026.733657 FA مرتضی تجری کارشناسی ارشد انسان‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران. مریم رفعت جاه دانشیار گروه انسان‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران (نویسنده مسئول). Journal Article 2025 01 12 The present study explores the meanings and uses of motorcycles among young people in Aliabad-e Katul County. Considering the social and cultural roles of commodities in everyday life, we aim to analyze how local youth interpret the motorcycle as a meaningful object. Drawing on the theories of Mary Douglas, Helga Dittmar, and Grant McCracken, the motorcycle is examined as both a cultural commodity and an identity-forming tool. Data were collected through an ethnographic approach, employing techniques such as field observation, focus group discussions, and semi-structured and in-depth interviews with 40 young participants. The data were then coded and analyzed. Findings indicate that, for these young people, the motorcycle represents more than just a means of transportation; it embodies symbolic meanings such as independence, power, and maturity. These meanings are rooted in local agrarian cultural patterns and have been socially accepted as a framework for identity construction. Ultimately, by focusing on the use of motorcycles and the condition of youth independence, this study identifies four distinct types of young motorcyclists:Novice (initiating rites of passage), Conservative (testing independence), Active (at the peak of rites and achieving independent identity), and Mature (returning to the original meaning and function—the integration phase). در پژوهش حاضر به بررسی معنا و کاربرد موتورسیکلت در میان جوانان شهرستان علی‌آباد کتول پرداخته و تلاش کرده‌ایم با توجه به نقش اجتماعی و فرهنگی کالاها در زندگی روزمره، معنای موتورسیکلت را از منظر جوانان این منطقه مورد تحلیل قرار دهیم. با استفاده از نظریات مری داگلاس، هلگا دیتمار و مک‌کراکن، موتورسیکلت به‌عنوان کالایی فرهنگی و ابزاری هویتی مورد تحلیل قرار گرفته است. داده‌های این پژوهش در چارچوب رویکردی مردم‌نگارانه و از طریق تکنیک‌های مشاهده‌ی میدانی، مصاحبه‌های گروهی، نیمه‌ساخت‌یافته و عمیق با ۴۰ جوان گردآوری و سپس مورد کدگذاری و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان می‌دهند که موتورسیکلت برای این جوانان فراتر از وسیله‌ای برای حمل‌ونقل است و معانی نمادینی چون استقلال، قدرت و بزرگی را دربرمی‌گیرد. این معانی از الگوهای فرهنگی بومی مبتنی بر کشاورزی نشأت گرفته و به‌عنوان چارچوبی هویتی مورد پذیرش جامعه قرار گرفته است. در نهایت، این مطالعه با تمرکز بر کاربرد موتورسیکلت و وضعیت استقلال جوانان، چهار تیپ مختلف از جوانان موتورسوار را شناسایی کرده است: نوآموز (در حال ورود به مناسک)، محافظه‌کار (مشغول آزمون استقلال)، فعال (در اوج مناسک و نیل به هویت مستقل) و بالغ (بازگشت به معنا و کارکرد اصلی و مرحله ادغام).

https://journal.asi.org.ir/article_733657_a211a4e03941e20d343c535345543467.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 21 39 2025 01 20 The Process of the Formation of Women-to-Women Violence: A Qualitative Study on Women Living in Tehran فرآیند شکل‌گیری خشونت زنان علیه زنان، پژوهشی کیفی بر روی زنان ساکن شهر تهران 107 133 733658 10.22034/jasi.2026.733658 FA سیده پریسا تهامی منفرد گروه جامعه‌شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0008-6113-4332 عبدالرضا ادهمی گروه جامعه‌شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران، طلیعه خادمیان گروه جامعه‌شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2025 05 11 This study aims to provide a socio-cultural explanation of violence perpetrated by women against other women. While violence against women has often been examined as a phenomenon rooted in male dominance, this research explores the role of women themselves in exercising violence against their peers, seeking to illuminate different dimensions of this issue. Conflict-of-interest and social learning theories guide the analysis. The study employs a qualitative approach using grounded theory. Participants included twenty women who had experienced violence, purposefully selected from districts 1, 2, 16, and 17 of Tehran, based on theoretical saturation sampling. Data were collected through semi-structured interviews, questionnaires, observation, and document analysis. Findings indicate that family structures, relationships among colleagues and neighbors, social learning patterns, and conflict-of-interest situations are significant factors contributing to the emergence of women-to-women violence. Moreover, internalized misogyny—defined as the acceptance and reproduction of discriminatory stereotypes by women themselves—plays a crucial role in reinforcing such violence. This phenomenon perpetuates cycles of violence within women’s relationships and contributes to its institutionalization. The study further elucidates internalized misogyny through participants’ lived experiences and perspectives. این پژوهش با هدف تبیین اجتماعی-فرهنگی خشونت زنان علیه زنان انجام شده است. در حالی‌که خشونت علیه زنان اغلب به‌عنوان پدیده‌ای ناشی از سلطه مردان بررسی شده، این پژوهش به بررسی نقش خود زنان در اعمال خشونت علیه هم‌جنسان‌شان پرداخته و تلاش دارد ابعاد مختلف این پدیده را روشن سازد. برای دستیابی به این هدف، از نظریه‌های تضاد منافع و یادگیری اجتماعی بهره گرفته شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحقیق نظریه زمینه‌ای انجام شده است مشارکت‌کنندگان این مطالعه بیست نفر از زنان خشونت‌دیده هستند که در مناطق یکم، دوم، شانزدهم و هفدهم شهر تهران به‌صورت هدفمند و مبتنی بر اشباع نظری انتخاب شده‌اند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، پرسش‌نامه، مشاهده و تحلیل اسناد و مدارک بوده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ساختارهای خانوادگی، روابط میان همکاران و همسایگان، الگوهای یادگیری اجتماعی و موقعیت‌های تضاد منافع، از مهم‌ترین عوامل در شکل‌گیری خشونت زنان علیه زنان هستند. همچنین، زن‌ستیزی درونی‌شده، که به معنای پذیرش و بازتولید کلیشه‌های تبعیض‌آمیز توسط خود زنان است، نقش به‌سزایی در تقویت این نوع خشونت ایفا می‌کند. این پدیده می‌تواند به استمرار چرخه خشونت در روابط بین زنان منجر شود و آن را به یک امر نهادینه‌ تبدیل کند. یافته‌های این پژوهش، زن‌ستیزی درونی‌شده را در تجربه‌ی زیسته‌ی نمونه‌ی مورد مطالعه و از دریچه‌ی نگاه آنان تبیین می‌کند.

https://journal.asi.org.ir/article_733658_0dda155c87b3e21e1060ce92e4729b79.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 21 39 2025 01 20 The Formation of Student Identity in the Iran Higher Education after the Revolution: An Analysis of the Perceptions of Veteran Iranian Professors شکل‌گیری هویت دانشجویی در آموزش عالی ایران پس از انقلاب: واکاوی ادراک استادان پیشکسوت ایرانی 135 172 733660 10.22034/jasi.2026.733660 FA حمید حیدری استادیار گروه مطالعات علم و فناوری، موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران، ایران. 0000-0002-3064-8823 سیروس منصوری دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه اراک، اراک، ایران 0000-0001-9405-9860 احمد بیگلری استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه اراک، اراک، ایران 0000-0002-0498-9931 Journal Article 2025 11 18 The present study aims to explore senior faculty members’ perceptions of the formation and transformation of student identity in Iranian higher education after the Islamic Revolution. Given the lack of an integrated model in this area, the study was conducted using a qualitative approach and grounded theory methodology. The participants consisted of 12 senior faculty members from Iranian universities who had experienced university life prior to the Revolution and are currently serving as academic staff. Theoretical sampling was employed, and data were collected through semi-structured interviews until theoretical saturation was achieved. Data were analyzed through open, axial, and selective coding, leading to the development of a conceptual model. The findings indicate that, from the participants’ perspectives, student identity in the post-revolutionary period has been redefined across individual, social, political, religious, and professional dimensions and has been shaped by contemporary political, economic, and social contexts. In the resulting model, the political climate governing higher education and the dominant conditions of the academic system emerged as causal factors, while family-related factors and economic and labor-market conditions functioned as intervening variables. Furthermore, from the participants’ viewpoint, proposed strategies for enhancing student identity include realistic engagement with contemporary issues, professionalization of identity through academic interactions, a systemic approach to the educational system, and the reduction of students’ financial concerns. This framework, derived from senior faculty members’ perceptions, may be validated and extended in future research through studies focusing on students’ lived experiences and/or survey-based investigations. Finally, the consequences of student identity were conceptualized at individual, organizational (university), and national levels. هدف پژوهش حاضر، واکاوی ادراک استادان پیشکسوت از نحوۀ شکل‏گیری و دگرگونی هویت دانشجویی در آموزش عالی ایران پس از انقلاب اسلامی است. ازآنجاکه مدل منسجمی در این زمینه گزارش نشده بود، پژوهش با رویکرد کیفی و روش نظریۀ داده‌بنیاد انجام شد. مشارکت‏کنندگان شامل ۱۲ نفر از استادان دانشگاه‏های ایران بودند که تجربۀ دانشجویی پیش از انقلاب داشته و اکنون به‌عنوان عضو هیئت علمی فعالیت می‏کنند. نمونه‌گیری به‏شیوۀ نظری انجام شد و گردآوری داده‌ها تا رسیدن به اشباع نظری از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته ادامه یافت. داده‌ها با کدگذاری باز، محوری، و انتخابی تحلیل شدند و مدل مفهومی استخراج شد. یافته‌ها نشان داد از دیدگاه مشارکت‏کنندگان، هویت دانشجویی پس از انقلاب در ابعاد فردی، اجتماعی، سیاسی، دینی، و حرفه‌ای بازتعریف شده و تحت‏تأثیر زمینه‌های سیاسی و اقتصادی و اجتماعی معاصر قرار دارد. در مدل برساخته، فضای سیاسی حاکم بر آموزش عالی و فضای حاکم بر نهاد علم به‌عنوان عوامل علّی و عوامل خانوادگی و عوامل اقتصادی/بازار کار به‌عنوان عوامل مداخله‏گر برجسته شدند. همچنین، از منظر مشارکت‏کنندگان، راهبردهای پیشنهادی برای بهبود هویت دانشجویی شامل واقع‏بینی و توجه به مسائل روز، حرفه‌ای‌سازی هویت از طریق تعاملات علمی، نگاه سیستمی به نظام آموزشی، و کاهش دغدغه‏های مالی دانشجویان است. این چهارچوب برآمده از ادراک استادان پیشکسوت است و می‏تواند در پژوهش‏های بعدی با تمرکز بر تجربۀ زیستۀ دانشجویان و/یا پیمایش، اعتبارسنجی و تکمیل شود. درنهایت، پیامدهای هویت دانشجویی در سه سطح فردی، سازمانی (دانشگاهی)، و ملی صورت‌بندی شد.

https://journal.asi.org.ir/article_733660_19c33a6fc02565c421bbd14cf3e8746d.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 21 39 2025 01 20 Gender and Space in Historical Architecture Based on Iranian Paintings جنسیت و فضا در معماری تاریخی بر پایه نگاره‌های ایرانی 173 202 733661 10.22034/jasi.2026.733661 FA حسین سلطان زاده استاد گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ( نویسنده مسئول). 0000-0003-3974-5205 احسان سلطان زاده دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران. Journal Article 2023 09 26 There is limited information on the use of architectural spaces in Iran, particularly regarding their gendered organization. The scarcity of realistic paintings further complicates efforts to trace gender-specific spatial arrangements in domestic life. This study examines how gender considerations structured domestic space in the mid-Safavid period through an analysis of available paintings from the era. The theoretical framework is based on the premise that social, cultural, ritual, and security relations shaped the gendered distribution of space. The research adopts a qualitative historical approach, employing interpretive and comparative methods. The findings indicate that gender concerns resulted in spatial differentiation through distance or removable partitions, depending on functional, ritual, and security considerations. These findings are cross-checked against historical evidence, and the interpretations derived from the images are largely consistent with existing historical sources. اطلاعات موجود درباره چگونگی استفاده از فضاهای معماری به‌ویژه درباره نحوه استفاده جنسیتی از فضاهای معماری بسیار اندک است و به سبب آن‌که نقاشی به‌صورت واقع‌گرا در ایران معمول نبوده است، درباره کاربرد بعضی از فضاها اطلاعات اندکی وجود دارد. پرسش پژوهش حاضر چنین است: جنسیت چه نقشی در تفکیک فیزیکی یا غیرملموس فضاهای معماری و نحوه استقرار افراد داشته است؟ مبانی نظری پژوهش بر این پایه استوار است که روابط اجتماعی، فرهنگی، آیینی و امنیت موجب می‌شد تا جنسیت در چگونگی استفاده از بعضی فضاهای معماری و شهری و نحوه استقرار افراد در آن‌ها در گذشته نقش داشته باشد. این پژوهش از نظر داده‌ها از نوع پژوهش‌های کیفی است و از نظر قلمرو زمانی، تاریخی است و از روش تحقیق تفسیری-تاریخی وتوصیفی و تطبیقی استفاده شده است. همچنین جامعه آماری، شماری از نقاشی‌های تاریخی تا اواسط دوره صفوی است که افراد در فضاهای معماری در آن‌ها نشان داده شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که جنسیت موجب تمایز، عرصه‌بندی و تفکیک بعضی از فضاها به‌صورت‌های متفاوت کالبدی یا با فاصله یا توسط صفحه‌های قابل جابجایی می‌شد. این تمایز و تفکیک بر پایه الگوهای رفتاری و دیدگاه‌های فرهنگی، آیینی و امنیت برای فعالیت‌ها و تجمع‌های گوناگون و برای تسهیل انجام فعالیت‌ها بود. آنچه از نگاره‌ها استنتاج می‌شود کمابیش با شواهد موجود و تاریخی انطباق دارد.

https://journal.asi.org.ir/article_733661_44a380d0ce45d2f8b662b4a24dc041d9.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 21 39 2025 01 20 Revisiting the Tribe: Sectarian Spatialization and the Anthropology of the State in Afghanistan بازخوانی قبیله: برساخت فرقه‌ای فضا و انسان‌شناسی دولت در افغانستان 203 231 733662 10.22034/jasi.2026.733662 FA المیراسادات علی‌حسینی دانش‌آموخته‌ی دکتری انسان‌شناسی از دانشگاه تورنتو و پسادکتری علوم اجتماعی از دانشگاه تهران. Journal Article 2025 08 06 This article revisits one of the most enduring paradigms in the ethnography of Afghanistan—the segmentary lineage model—and examines its limitations in accounting for the historical processes that shaped the modern Afghan state. While classic anthropological theories often treat tribal structures and state authority as separate domains, this article argues that the Afghan state emerged not from the decline of tribal structures, but through an intensification of their internal hierarchies. Focusing on the mass displacement and marginalization of Hazara Shi’as under Abdur Rahman Khan in the late nineteenth century, the article contends that these acts of violence were not breakdowns of order but state-making practices rooted in sectarian, territorial, and ethnic reconfigurations. Drawing on archival materials, colonial texts, and critical anthropological theory, the article shows how Hazara displacement functioned as a constitutive technique of sovereignty. The first section critiques the segmentary lineage theory, engaging scholars such as Akbar Ahmad, Talal Asad, and Michael Meeker. The second examines Abdur Rahman’s cartographic imagination and the spatialization of sectarian difference through forced migrations and land redistribution. Ultimately, the article challenges binaries such as tribe/state and custom/law by demonstrating how state formation in Afghanistan was deeply embedded in tribal logics. Displacement, it argues, should be understood not as a sign of failure, but as a foundational technique in the historical construction of Afghan sovereignty. این مقاله یکی از ماندگارترین الگوها در مردم‌نگاری افغانستان—نظریه‌ی تبار شاخه‌ای—را بازخوانی می‌کند و نشان می‌دهد این نظریه تا چه حد در تبیین فرایندهای تاریخی شکل‌گیری دولت مدرن افغانستان ناتوان است. برخلاف نظریه‌های کلاسیک انسان‌شناسی که ساختارهای قبیله‌ای و اقتدار دولتی را دو حوزه‌ی جدا از هم می‌دانند، این مقاله استدلال می‌کند که دولت افغانستان نه پس از زوال ساختارهای قبیله‌ای، بلکه از خلال تشدید سلسله‌مراتب‌ درونی آن‌‌ها پدید آمد. با تمرکز بر آوارگی گسترده و به‌حاشیه‌رانی شیعیان هزاره در دوران عبدالرحمن خان در اواخر قرن نوزدهم، مقاله نشان می‌دهد این خشونت‌ها نه نشانه‌ای از فروپاشی نظم، بلکه بخشی از فرایند دولت‌سازی مبتنی بر بازآرایی‌های قومی و فرقه‌ای بودند. با تکیه بر اسناد آرشیوی، متون استعماری و نظریه‌ی انتقادی انسان‌شناسی، مقاله نشان می‌دهد که آوارگی هزاره‌ها چگونه به تکنیکی برسازنده در اعمال حاکمیت بدل شد. بخش نخست این متن با رجوع به آثار اکبر احمد، طلال اسد و مایکل میکر، نظریه‌ی انسان‌شناختی تبار شاخه‌ای را نقد می‌کند. بخش دوم به تخیل کارتوگرافیک عبدالرحمن و فضاسازی تفاوت فرقه‌ای از طریق کوچ اجباری و بازتوزیع زمین می‌پردازد. در نهایت، مقاله با به چالش کشیدن دوگانه‌هایی چون قبیله/دولت و عرف/قانون، نشان می‌دهد که شکل‌گیری دولت مدرن در افغانستان درون منطق‌ قبیله‌ای ریشه داشت و آوارگی، نه نشانه‌ا‌ی از ناتوانی دولت در حمایت از شهروندانش، بلکه تکنیکی بنیادین در تولید تاریخی حاکمیت بود.

https://journal.asi.org.ir/article_733662_4dcebaa47be9cbc90f6a77a67e30d732.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 21 39 2025 01 20 Investigating the experience of grief during coronavirus pandemic بررسی تجربه سوگ در دوران کرونا 233 259 733663 10.22034/jasi.2026.733663 FA اکبر طالب پور دانشیار، گروه علوم‌اجتماعی، دانشکده‌علوم‌‌اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه‌الزهرا، تهران، ایران 0000-0002-1644-6117 Journal Article 2025 09 03 This study examines experiences of grief during the COVID-19 pandemic using grounded theory to develop a paradigmatic model of COVID-19–related mourning and to generate an indigenous theoretical framework. The research addresses four core issues: forms of COVID-19 mourning rituals, the functions of these rituals, changes in mourning practices during the pandemic, and the consequences of delayed grief among survivors based on their lived experiences. Data were collected through semi-structured interviews with 50 individuals who experienced the loss of a relative during the COVID-19 pandemic; interviews continued until theoretical saturation was achieved. Data analysis was conducted using MAXQDA software. The findings indicate that the spread of the coronavirus and the enforcement of social distancing functioned as causal and intervening conditions shaping pandemic mourning. Limitations on traditional mourning ceremonies, shortened rituals, and the inability to perform religious burial rites emerged as contextual conditions contributing to the central phenomenon of COVID-19 mourning. In response, individuals adopted strategies such as online mourning, holding small ceremonies limited to close family members, refraining from distributing alms, and avoiding mosque-based rituals. These strategies resulted in incomplete mourning practices, disruption of the grieving process, and feelings of loneliness, ultimately leading to complicated and unexpressed grief. While pandemic mourning practices reduced the financial costs of ceremonies, they also produced negative outcomes, including the inability to undergo normative mourning processes and the emergence of delayed grief. این مطالعه به دنبال بررسی تجربه سوگ کرونایی با استفاده از نظریه مبنایی برای ایجاد مدل پارادایمی سوگ کرونایی و تولید نظریه بومی در این زمینه بود. علاوه‌براین، در صدد پاسخ به چهار پرسش اساسی درباره مناسک سوگ کرونایی، کارکردهای آشکار و پنهان سوگواری کرونایی، تغییرات آیین‌های سوگ کرونایی و در نهایت تبعات سوگ تأخیری در بازماندگان بر پایه تجربه زیسته آنان بودیم. دادهها از طریق انجام مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۵۰ نفر از افرادی که در کرونا فقدان یکی از بستگان خود را تجربه کرده‌بودند، گردآوری شد و مصاحبه با آنان تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرم‌افزار مکس‌کیودا انجام گرفت. نتایج نشان دادند شیوع کرونا و فاصله‌گذاری اجتماعی در قالب شرایط علی، شیوع ویروس، سرعت انتقال و همه‌گیری کرونا به‌عنوان شرایط مداخله‌گر و در نهایت تغییرات مناسک و آیین‌های سوگواری محدود و مختصر شدن مراسم سنتی سوگواری و به جا نیاوردن آداب دینی تدفین به‌عنوان شرایط زمینه‌ای پدیده محوری سوگ کرونایی را در پی داشت. سوگ کرونایی به راهبردهایی چون برگزاری سوگواری آنلاین، برگزاری مراسم با حضور اعضای نزدیک خانواده، عدم توزیع نذورات و عدم برگزاری مراسم در مسجد شد که پیامدهای ناتوانی در طی سوگ نرمال، ناباوری مرگ و گسترده شدن سیطره حس تنهایی را دربرداشت و ماحصل نهایی آن سوگ پیچیده و ابرازنشده بود .بر پایه نتایج پژوهش، برگزاری سوگواری کرونایی در کنار کارکردهای مثبتی همچون کاهش هزینه‌های اقتصادی و پررنگ‌تر شدن ابعاد معنوی سوگواری، کارکردهای منفی مانند ناتوانی در طی کردن سوگ نرمال، ناباوری مرگ و سوگ تأخیری را دربرداشت.

https://journal.asi.org.ir/article_733663_22f123afa26394b0071028e156d6b1e3.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 21 39 2025 01 20 The Agency of Objects in the Reproduction of Meaning in the Iran–Iraq War: A Posthumanist Reading of the War Machine عاملیت اشیاء در بازتولید معنای جنگ ایران و عراق: خوانشی پساانسان‌گرایانه از ماشین جنگ 261 287 733665 10.22034/jasi.2026.733665 FA حامد طاهری کیا استادیار، موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران، ایران. Journal Article 2025 11 22 This article examines the agency of objects in the reproduction of meaning and the lived endurance of the Iran–Iraq War through a posthumanist lens. The central research question asks how nonhuman forces—including weapons, clothing, photographs, and everyday artifacts—participate within a network of human and nonhuman interactions to shape lived experience, collective memory, and the symbolic order of the war. The theoretical framework draws on the work of Brian Massumi, Erin Manning, and Deleuze and Guattari, who conceptualize life as an entangled field of forces and release agency from an exclusively human domain. Methodologically, the study employs a qualitative approach based on rhizomatic analysis of data gathered from interviews, field notes, photographs, and war memoirs. The findings suggest that the Iran–Iraq War machine operated not merely as a military apparatus but as a dynamic assemblage of bodies, objects, and techniques through which meaning, memory, and everyday life were continually reproduced. Objects within this assemblage did not function simply as tools; rather, they emerged as active agents that, in their interactions with bodies and spatial environments, generated new cultural and affective significations. The study concludes that conceptualizing war as a posthuman war machine enables a rethinking and redefinition of the relationship between humans, materiality, technique, and meaning. این مقاله با هدف بازخوانی جنگ ایران و عراق از منظر پساانسان‌گرایی، به بررسی عاملیت اشیاء در بازتولید معنا و حیات جنگ می‌پردازد. پرسش محوری پژوهش این است که چگونه نیروهای غیربشری -از جمله اسلحه، لباس، عکس، و اشیاء روزمره‌- در شبکه‌ای از تعاملات انسانی و غیرانسانی، در شکل‌دهی به تجربه زیسته، حافظه جمعی و نظام معنایی جنگ نقش ایفا کرده‌اند. چارچوب نظری مقاله بر مبانی اندیشه‌های برایان ماسومی، ارین منینگ، و دلوز و گتاری استوار است که در آن زندگی به‌مثابه شبکه‌ای از نیروهای درهم‌تنیده فهم می‌شود و عاملیت از انحصار انسان خارج می‌گردد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل ریزوماتیک داده‌های گردآوری‌شده از مصاحبه‌ها، یادداشت‌ها، عکس‌ها و متون خاطرات جنگ است. یافته‌ها نشان می‌دهند که ماشین جنگ ایران و عراق نه فقط سامانه‌ای نظامی، بلکه شبکه‌ای پویا از بدن‌ها، اشیاء و تکنیک‌ها بوده است که از خلال آن معنا، حافظه و زیست روزمره بازتولید ده بوند. اشیاء در این شبکه، به‌جای ایفای نقش ابزاری، به کنشگرانی فعال تبدیل شده که در تعامل با بدن و فضا، دلالت‌های فرهنگی و عاطفی تازه‌ای را پدید آورده‌ بودند. نتیجه نهایی پژوهش تأکید می‌کند که فهم جنگ به‌مثابه ماشین پساانسانی، امکان بازاندیشی و بازتعریف نسبت انسان با ماده، تکنیک و معنا را فراهم می‌سازد.

https://journal.asi.org.ir/article_733665_09fb07e2e58e6d27174fcf53b7685179.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 21 39 2025 01 20 The Anthropology of Gelim Production and Exchange in Harsin County انسان‌شناسی تولید و مبادله گلیم در شهرستان هرسین 289 319 733666 10.22034/jasi.2026.733666 FA سیاوش قلی پور دانشیار جامعه‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران (نویسنده مسئول) 0000-0001-9559-6246 مریم ویسی کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. Journal Article 2025 08 07 This article examines the process of Gelim production and exchange in Harsin County. Its theoretical approach draws on Karl Polanyi’s ideas concerning production and the types of exchange. The research method is ethnographic and the data collection techniques are observation and interview. The findings show that the county’s thriving animal husbandry and horticulture provide inexpensive raw materials for weavers. Designs and motifs are inspired by the local climate and social context, and weavers apply them mentally and creatively. Thus, the production process is embedded in social structures. In recent years, due to the commodification of Gelims, uniform and repetitive patterns have become more common. Gelim production is done in two ways: home and workshop. In the first case, the weavers own the tools of production and the product, and in the second case, they are paid and the produced goods are owned by the workshop owner. In the latter method, the degree of alienation from work and from the product is higher. The final product is exchanged in two ways: cooperative and market. The first method is based on informal relationships and to strengthen social relations. The second method is based on profit and loss and intermediaries play a large role in it. They occupy a high position in the value chain and earn the most profit. The dominance of market relations has pushed the Gelim sector toward commercial goods, and the process of dis-embedding has become widespread in this field. Reviewing support policies, creating fair mechanisms in production and distribution, and strengthening the social role of weavers are among the appropriate solutions for the advancement of this art-industry. این مقاله به بررسی فرایند تولید و مبادلۀ گلیم در شهرستان هرسین می‌پردازد. رویکرد نظری مقاله مبتنی‏بر آراء کارل پولانی دربارۀ تولید و انواع مبادله است. روش پژوهش مردم‌نگاری و فنون گردآوری داده مشاهده و مصاحبه هستند. یافته‌ها نشان می‌دهند که دامداری و باغداری پررونق شهرستان هرسین مواد اولیۀ ارزان‏قیمت را در دسترس بافندگان قرار می‌دهد. طرح‌ها و نقوش نیز برگرفته از اقلیم و زمینۀ اجتماعی هستند و بافندگان به‏طور ذهنی و خلاقانه آن‌ها را به‏کار می‌گیرند. بنابراین، فرایند تولید در درون ساختارهای اجتماعی حک شده است. در سال‌های اخیر به‌دلیل روند کالایی‏شدن گلیم نقوش یک‏دست و تکراری کاربرد بیشتری پیدا کردند. تولید گلیم به دو شیوۀ خانگی و کارگاهی است. در مورد اول بافندگان مالک ابزار تولید و محصول هستند و در مورد دوم آنان دستمزد می‌گیرند و کالای تولیدشده در مالکیت صاحب کارگاه است. در شیوۀ اخیر میزان بیگانگی از کار و از محصول بالاتر است. محصول نهایی به دو شیوۀ همیارانه و بازاری مبادله می‌شود. شیوۀ اولی مبتنی‏بر روابط غیررسمی و برای تحکیم روابط اجتماعی است. شیوۀ دوم مبتنی‏بر سود و زیان است و واسطه‌ها نقش زیادی در آن دارند. اینان در زنجیرۀ ارزش جایگاه بالایی دارند و بیشترین سود را به خود اختصاص می‌دهند. سلطۀ مناسبات بازار گلیم را به‌سمت کالاهای تجاری سوق داده و فرایند فک‌شدگی در این زمینه رواج پیدا کرده است. بازنگری در سیاست‌های حمایتی، ایجاد سازوکارهای عادلانه در تولید، توزیع، مبادله، و تقویت نقش اجتماعی بافندگان ازجمله راهکارهای مناسب برای اعتلای این هنر-صنعت هستند.

https://journal.asi.org.ir/article_733666_19ba2b6fc66cf9f2cbe5ba25ca6927ae.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 21 39 2025 01 20 Talisman and Protection: An Anthropological Reading of Mythical Consciousness in Qajar Iran طلسم و حفاظت: خوانشی انسان‌شناختی از آگاهی اسطوره‌ای در ایران دوره قاجار 321 344 733667 10.22034/jasi.2026.733667 FA مجیدرضا مقنی پور دانشیار هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران (نویسنده مسئول) 0000-0001-9806-6953 Journal Article 2025 10 27 This study examines the role and function of talismans in the popular culture of Qajar-period Iran. The central problem addressed is the persistence and perceived efficacy of these ritual objects within the cognitive and existential framework of that era. The core question asks how talismans acquired meaning in their own epistemic context, and how they can be interpreted—beyond the conventional notion of superstition—as expressions of a symbolic mode of knowing. Adopting an interpretive-analytical approach, the research draws on Ernst Cassirer’s theory of “mythical consciousness” and analyzes historical sources, travelogues, occult manuscripts, and surviving material evidence to reconstruct the symbolic logic that animated the use of talismans. Findings indicate that in the mythic worldview of Qajar society, the relationship between sign and reality was not divided but operated through the principles of resemblance, contiguity, and sacred participation. Hence, a talisman was not merely a representation of protection but the very embodiment of protective power realized through word, material, and ritual. Understanding such objects requires recognition of a distinctive symbolic rationality in which meaning emerges through lived experience and the sacred interrelation between human beings and the world. این پژوهش به بررسی نقش و کارکرد طلسم‏ها در فرهنگ عامۀ ایرانِ عصر قاجار می‌پردازد و مسئلۀ اصلی آن، فهم چرایی تداوم و کارآمدی این اشیای آیینی در نظام ذهنی و زیستی مردم آن دوره است. پرسش بنیادین مقاله آن است که طلسم‏ها در چه چهارچوب معرفتی‏ای معنا می‌یافتند و چگونه می‌توان آن‏ها را، فراتر از تلقی خرافی، به‌مثابۀ نمود نوعی شناخت نمادین تبیین کرد. پژوهش با رویکردی تحلیلی ـ تفسیری و برپایۀ نظریۀ «آگاهی اسطوره‏ای» ارنست کاسیرر انجام شده و با اتکا به منابع تاریخی، سفرنامه‌ها، نسخه‌های علوم غریبه، و شواهد مادی باقی‌مانده سازوکار نمادین کارکرد طلسم‏ها را بازسازی می‌کند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در جهان‌بینی اسطوره‏ای مردم قاجار رابطۀ میان نشانه و واقعیت گسسته نیست، بلکه براساس منطق همانندی، مجاورت و مشارکت قدسی عمل می‌کند؛ ازاین‏رو، طلسم صرفاً بازنمای حفاظت نیست بلکه خودِ حفاظت است که در قالب نوشتار، ماده، و آیین متجسد می‌شود. نتیجه آن‏که فهم طلسم‏ها نیازمند درک نوعی عقلانیت نمادین است که در آنْ معنا از رهگذر تجربۀ زیسته و ارتباط قدسی با جهان حاصل می‌شود.

https://journal.asi.org.ir/article_733667_0acfca3bafdaa6e1cdb35a57f7c079b3.pdf

انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 21 39 2025 01 20 Religion as a Tool in Medical Culture: A Social Study in Iran during the Qajar Period (Predestination and Recourse) دین به مثابه ابزاری در فرهنگ پزشکی؛ تقدیرگرایی و توسل 345 370 733668 10.22034/jasi.2026.733668 FA عباس میرزایی استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 01 02 Various functions are envisaged for religion and parts of it are emphasized more in different societies. This issue can be also investigated in the Iranian society of the Qajar period. The Qajar period was a period when religion and religious teachings played a prominent role among the people and various areas of people's lives were tied to religious teachings. One of these areas was related to medicine. During this period, the state of diseases in the society was unfavorable and modern medicine took its first steps of development. The question raised in this article was how Qajar Iranians used religion in the healing process. The hypothesis followed was that religious teachings seemed to have a serious role in the field of treating diseases and even their spread in the Qajar period. Examining the works written in this period, including historiography, travelogues, etc., showed that the two ideas of predestination and recourse obviously played a prominent role in the field of health issues. These two were the most extensive religious concepts in the mentioned field among Iranians during this period. دین در جوامع سنتی، علاوه‏بر کارکرد معنوی، نقش تبیینی و درمانی نیز بر عهده داشت. در جامعۀ ایران دورۀ قاجار باورهای دینی مردم، به‌ویژه انگاره‌های تقدیرگرایی و توسل، به شکل‌گیری الگوی درمانی قدسی ـ آیینی انجامید. مسئلۀ اصلی پژوهش آن است که این دو انگاره چگونه بر رفتار درمانی ایرانیان تأثیر گذاشته و چه پیامدهایی برای مسئولیت‌پذیری فردی و جمعی و کارآمدی نظام پزشکی، اعم از طب سنتی و نوین، داشته‌اند. سؤال پژوهش این است که تعامل تقدیرگرایی و توسل چگونه موجب شکل‌گیری یک نظام درمانی آیینی شده و چه تأثیری بر پذیرش یا مقاومت دربرابر طب جدید داشته است. مدعای پژوهش بر این اساس است که تقدیرگرایی و توسل با کاهش مسئولیت فردی و تشویق به توسل به مکان‌ها، اشیا، و متون مقدس موجب تضعیف کارآمدی طب سنتی و مانع توسعۀ طب نوین شده‌اند. پژوهش حاضر با رویکرد تاریخی ـ تحلیلی و روش تحلیل محتوای کیفی، منابعی شامل سفرنامه‌ها، گزارش‌های پزشکی، متون دینی، و اسناد دورۀ قاجار را بررسی و الگوهای معنایی مرتبط با این دو انگاره را تحلیل می‌کند. نتایج نشان می‌دهد تعامل تقدیرگرایی و توسل، ضمن ایجاد آرامش روانی، نظام درمانی آیینی قدرتمندی به‏وجود آورد که در مواجهه با بحران‌های سلامت فعال‌تر می‌شد اما کارآمدی طب سنتی و نوین را محدود می‌کرد و مسئولیت‌پذیری مردم در مراقبت از سلامت را کاهش می‌داد.

https://journal.asi.org.ir/article_733668_73319a7988cb53844daaace4d2d394f4.pdf