انجمن انسان‌شناسی ایران نامه انسان‌شناسی 1735-2096 22 41 2026 02 20 Bourdieu's Field in the Analysis of Contemporary Iranian Painting (The 1970s) میدانِ بوردیو در تحلیلِ نقاشی مُعاصر ایران (دهۀ 1350خورشیدی) 257 276 737383 10.22034/jasi.2026.2088138.1624 FA مهدی پرستار شهری گروه هنرهای تجسمی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران (نویسنده مسئول). 0009-0008-1901-3633 غلامرضا شاملو گروه هنرهای تجسمی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران. 0000-0002-4360-4256 بشیر پوروقار گروه هنرهای تجسمی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران. Journal Article 2026 05 07 <span>One of the most salient manifestations of culture in any society is art. In Iran, art has functioned as a comprehensive mirror reflecting societal developments across multiple levels. Among the visual arts, painting occupies a distinctive position in delineating the social landscape of Iranian society. The 1970s represent a period particularly replete with social and pictorial transformations in the history of contemporary Iranian painting. This decade encompasses, on the one hand, the consolidation of modernist art, and on the other, the emergence of the art of the Islamic Revolution, subsequently followed by the painting of the Iran–Iraq War in the 1980s. This convergence—wherein modernist art intersected within a single decade with popular and socially engaged art, and subsequently with epic and nationalistic art tied to war ideology—necessitates this research. In this regard, Pierre Bourdieu's theory of the field offers a productive framework for elucidating the reflections of power and social conditions upon artistic developments. The present study employs Bourdieu's theoretical framework concerning the field—a concept used in analyzing social structure and identifying bases of classification and social stratification. This research aims to investigate how the artistic field—that is, the overarching social policies of the period—influenced Iranian painting during the 1970s. Accordingly, it addresses the following research question: How can the transformations of the artistic field in contemporary Iranian painting (1970s) be explained through Bourdieu's theory of the field? This qualitative research employs a descriptive-analytical method. Data collection was conducted through library-based research, utilizing note-taking and computer-assisted search tools. The research population comprises all paintings produced in Iran during the 1970s, from which six works were selected through purposive sampling. The findings indicate that the artistic field in contemporary Iranian painting during the 1970s was characterized by an imbalance of power and a lack of uniform valuation throughout the decade.</span> <span dir="RTL" lang="FA">یکی از جلوه‌های بارز فرهنگ در هر جامعه‌ای، هنر است. هنر در ایران با صورت‌ها و تحولات مختلف خود، آینۀ تمام‌نمای تحولات جامعه در سطوح مختلف بوده است. نقاشی در زمره هنرهای تصویری، جایگاه ویژه‌ای در ترسیم سیمای اجتماعی جامعه در ایران دارد. دهۀ پنجاه خورشیدی در تاریخ نقاشی معاصر ایران، مشحون تغییر و تحولات اجتماعی و تصویری بوده است. دهۀ 50 خورشیدی، از یک‌سو تثبیت هنر نوگرا و نقاشی مدرن و از سوی دیگر هنر و نقاشی انقلاب اسلامی و در ادامه نقاشی جنگ تحمیلی در دهۀ 60 خورشیدی را شامل می‌شود. </span><span dir="RTL" lang="AR-SA">این تلاقی هنر نوگرا که در ادامۀ هنر سنتی ایران رخ نمود، طی تنها یک دهه با هنر کاملاً مردمی و اجتماعی و در ادامۀ حماسی و ملّی وابسته به ایدئولوژی جنگ تحمیلی ضرورت انجام این تحقیق را فراهم می‌آورد. </span><span dir="RTL" lang="FA">در این خصوص، نظریۀ میدان پی‌یر بوردیو در شرح بازتاب‌های قدرت و شرایط اجتماعی در تحولات هنر می‌تواند راهگشا باشد. این پژوهش با استفاده از چارچوب نظری بوردیو در خصوص میدان، که مفهومی در تحلیل ساختار جامعه و شناخت زمینه‌های طبقه‌بندی و دسته‌بندی‌های اجتماعی است، صورت پذیرفته است. پژوهش پیش ‌روی با هدف </span><span dir="RTL" lang="AR-SA">چگونگی اثرگذاری میدان هنر یعنی سیاست‌های اجتماعی فراگیر در دورۀ موردنظر بر نقاشی ایران در دهۀ 50 خورشیدی، </span><span dir="RTL" lang="FA">در پی پاسخ‌گویی به این پرسش است که: تحولات میدان هنر در نقاشی معاصر ایران (دهۀ 50 خورشیدی) براساس نظریۀ میدان بوردیو چگونه قابل تبیین است؟ این پژوهش کیفی </span><span dir="RTL" lang="AR-SA">به شیوۀ توصیفی- تحلیلی انجام شده است. جمع­آوری اطلاعات به روش کتابخانه­ای و ابزار گردآوری اطلاعات فیش و تجهیزات پویش‌گری رایانه‌ای است. جامعۀ پژوهش شامل تمامی آثار نقاشی دهۀ پنجاه خ</span><span dir="RTL" lang="FA">ورشیدی</span><span dir="RTL" lang="AR-SA"> در ایران است، که شش اثر به روش هدفمند انتخاب شده است.<span> </span>یافته­ها و نتایج این پژوهش نشان می­دهد که، میدان هنر در نقاشی معاصر ایران در دهۀ پنجاه خورشیدی، دارای عدم موازنۀ قدرت و ارزش‌گذاری یک‌دست در طول یک دهه است. از یک‌سو تثبیت قواعد دهۀ چهل خورشیدی در هنر و از سویی دیگر، مخالفت و کنار زدن قواعد حاکم و ایجاد قواعد ترکیبی و ناهمگونی را در ادامه به‌همراه داشته است.</span> https://journal.asi.org.ir/article_737383_c3303046db92c5eb72490d7036139f00.pdf