نامه انسان‌شناسی

نامه انسان‌شناسی

سخن سردبیر

سخن سردبیر

نویسنده
دانشیار انسان‌شناسی، گروه انسان‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، ایران.
چکیده
مقالات این شماره، اگرچه از نظر موضوعی متنوع به نظر می‌رسند، در سطحی عمیق‌تر حول یک اشتغال ذهنی مشترک سامان یافته‌اند: فهم زندگی اجتماعی به‌مثابه میدانی پویا برای برساخت معنا و هویت. از خویشاوندی، مهاجرت و جوانی گرفته تا دین، سوگ، خشونت، فضا و اشیاء، پژوهش‌های حاضر نشان می‌دهند که هویت‌ها، مناسبات و تجربه‌های اجتماعی اموری ایستا و پیش‌داده نیستند، بلکه در فرآیندهایی تاریخی، موقعیتی و میانجی‌گری‌شده شکل می‌گیرند. در این میان، بدن‌ها، اشیاء، فضاها، مناسک و فناوری‌ها نقشی فعال در شکل‌گیری معنا ایفا می‌کنند و مرزهای کلاسیک میان امر مادی و نمادین، فرد و ساختار، و روزمره و قدسی را به چالش می‌کشند. این شماره، بی‌آنکه مدعی وحدت موضوعی صریح باشد، تصویری هم‌صدا از دغدغه‌های انسان‌شناسی معاصر در ایران ارائه می‌دهد؛ دغدغه‌ای معطوف به فهم پیچیدگی تجربه زیسته در بستر تحولات اجتماعی، تاریخی، سیاسی و فرهنگی.
هم‌زمان با تغییر سردبیر و ترکیب هیئت تحریریه، نامه انسان‌شناسی در تداوم مسیر علمی خود، برخی اولویت‌ها و رویکردهای تحریری را با هدف ارتقای کیفیت و گسترش دامنه تأثیرگذاری بازتعریف کرده است. این رویکردها بر حفظ و تقویت استانداردهای داوری علمی، شفافیت فرآیندهای نشر، و هم‌سویی بیشتر با معیارهای نشر علمی بین‌المللی استوارند. در این چارچوب، مجله گام‌هایی را برای گسترش ارتباطات علمی فراملی، تقویت هیئت تحریریه تخصصی، و افزایش تعامل با انجمن‌ها و نهادهای علمی دنبال می‌کند. توجه به رویکردهای میان‌رشته‌ای، انتشار منظم شماره‌های ویژه با سردبیران میهمان، و حرکت تدریجی به‌سوی انتشار دوزبانه از جمله سیاست‌هایی است که با حفظ هویت علمی مجله، افق‌های تازه‌ای را برای گفت‌وگوی انسان‌شناختی در سطح ملی و بین‌المللی می‌گشاید.
در عین حال، فضای پژوهش‌های انسان‌شناختی در ایران با چالش‌های نهادی ساختاری مواجه است. فقدان حمایت پایدار نهادی از پژوهش‌ها سبب شده است که بخش قابل توجهی از تولیدات علمی متکی بر منابع مالی شخصی، تعهد فردی پژوهشگران و ضرورت استمرار حیات علمی آنان باشد. این وضعیت، به‌ناچار محدودیت‌هایی را بر اقتصاد زمانی و مالی پژوهش، و نیز بر آزادی آکادمیک در انتخاب موضوع و انتشار آثار تحمیل می‌کند. مضیقه‌های اقتصادی در سطح کلان کشور و شیوه تخصیص منابع نیز بر این شرایط افزوده و افق توسعه علمی را با ابهام‌هایی جدی روبه‌رو ساخته‌اند. نامه انسان‌شناسی نیز، همچون دیگر نهادهای علمی کشور، در انتظار گشایشی است که فراتر از دغدغه‌های معیشتی، امکان تمرکز بر اعتلای علمی و توسعه فعالیت‌های آکادمیک را فراهم آورد.
در آغاز این دوره جدید فعالیت مجله و با توجه به ضرورت انتشار شماره‌های معوق و رسیدگی به مقالاتی که در فرآیند ارزیابی به تعیین تکلیف نهایی نرسیده بودند، افزون بر تأکید بر تثبیت استانداردهای علمی و شفافیت فرآیندها، افزایش سرعت ارزیابی و آماده‌سازی مقالات نیز در دستور کار قرار گرفت. در این مسیر، همکاری داوران تخصصی که علی‌رغم فشار وظایف حرفه‌ای، پیگیری‌های مستمر مجله را همدلانه همراهی کردند، و نیز انعطاف نویسندگان در پذیرش و اعمال پیشنهادهای داوران، شایسته قدردانی است. امید است با توجه به اینکه نامه انسان‌شناسی پلتفرم و دارایی مشترک جامعه علمی به شمار می‌آید، این همکاری‌های متقابل در آینده نیز تداوم یابد.
انتشار این شماره با درگذشت استاد جواد صفی‌نژاد، از پژوهشگران اثرگذار و کم‌ادعای مطالعات انسان‌شناختی و فرهنگ ایران، هم‌زمان شده است. آثار او نه‌تنها حاصل پژوهشی پیگیر و میدانی، بلکه بخشی از حافظه علمی این حوزه‌اند؛ حافظه‌ای که از خلال آن، شیوه‌های زیست، دانش بومی و تجربه‌های اجتماعی ثبت و قابل انتقال شده‌اند. فقدان او از این منظر، گسستی در تداوم یک سنت پژوهشی محسوب می‌شود. نامه انسان‌شناسی در این شماره با انتشار یادداشتی به یادبود ایشان، می‌کوشد سهم ماندگار او را در شکل‌دهی به این سنت و در انتقال دانش انسان‌شناختی به نسل‌های بعدی بازخوانی کند.
نامه انسان‌شناسی، بیش و پیش از آنکه وابسته به افراد یا دوره‌های مدیریتی باشد، برآمده از مشارکت جمعی جامعه علمی و متکی بر اعتماد، همکاری و مسئولیت مشترک پژوهشگران این حوزه است. تداوم و ارتقای آن در گرو همین مشارکت انتقادی، صبورانه و حرفه‌ای است؛ مشارکتی که امکان گفت‌وگوی علمی را حتی در شرایط محدودکننده حفظ می‌کند. امید است این شماره نیز، همچون دیگر شماره‌ها، فضایی برای اندیشیدن، گفت‌وگو و بازاندیشی انسان‌شناختی فراهم آورد و به تقویت این دارایی مشترک جامعه علمی یاری رساند.
مهرداد عربستانی
سردبیر، نامه انسان‌شناسی
11/10/1404

عنوان مقاله English

Editor's Note

نویسنده English

Mehrdad Arabestani
Associate Professor of Anthropology, Department of Anthropology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Iran.
چکیده English

The articles in this issue, while diverse, share a central concern: understanding social life as a dynamic field for constructing meaning and identity. From kinship, migration, and youth to religion, mourning, violence, space, and material culture, these studies show that identities, social relations, and lived experiences are shaped through historical, situational, and mediated processes. Bodies, objects, spaces, rituals, and technologies actively contribute to meaning-making, challenging boundaries between the material and symbolic, individual and structural, and mundane and sacred.
With new editorial leadership, Journal of Anthropology has redefined priorities to enhance quality and international impact. Key initiatives include strengthening peer review, ensuring transparency, expanding global scholarly networks, and fostering interdisciplinary dialogue. Regular themed issues with guest editors and gradual bilingual publication further support engagement at national and international levels while preserving the journal’s scholarly identity.
Anthropological research in Iran faces structural challenges. Limited institutional support often makes research dependent on personal funding and individual commitment, constraining time, resources, and academic freedom. Macroeconomic pressures further affect prospects for scientific development. The journal anticipates conditions allowing researchers to focus on scholarly advancement beyond livelihood concerns.
This issue also commemorates Professor Javad Safinejad, an influential and modest scholar of Iranian anthropology and cultural studies. His field-based work forms a crucial part of the discipline’s collective memory, documenting local knowledge, social experiences, and ways of life. The journal honors his contributions to shaping the field and transmitting anthropological knowledge to future generations.
Journal of Anthropology relies on the collective engagement of the scholarly community, built on trust, collaboration, and shared responsibility. Its continuity depends on critical, patient, and professional participation, preserving space for scholarly dialogue even under limiting conditions. We hope this issue continues to provide a forum for reflection, discussion, and reconsideration, strengthening this shared academic resource.
 
Mehrdad Arabestani,
Editor, Journal of Anthropology  
1.1.2026

دوره 21، شماره 39
پاییز و زمستان ۱۴۰۳
بهمن 1403