باستان/مردم‌شناسی رویکردی در تقویت باستان‌شناسی دوران اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه هنر شیراز

چکیده

باستان‌شناسی دوره اسلامی در کنار مطالعات تاریخ هنر اسلامی، زمینه‌ای برای درک و بازسازی رفتار انسان فراهم کرده است. با این حال در نتیجه انباشت سنت و فرهنگ پیش از اسلام و دوران اسلامی، انبوهی از مسائل و بافت‌های فرهنگی ایجاد شده است که بر ضرورت بکارگیری سایر گرایش‌های باستان‌شناختی تأکید کرده است و کافی نبودن رویکردهای موجود را نشان می‌دهد. توجه به انسان و رفتار انسانی که در اغلب پژوهش‌های باستان‌شناختی مشاهده می‌شود، مرز میان باستان‌شناسی و سایر روش‌های پژوهش فرهنگ دوره اسلامی است. با وجود بکارگیری باستان مردم‌شناسی در اغلب پژوهش‌های دوران پیش از اسلام، این روش، در مطالعات دوران اسلامی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. موضوع مورد بحث در مقاله حاضر این است که رویکرد باستان مردم‌شناسی، چگونه می‌تواند فرهنگ مادی و برهم‌کنش جوامع دوران اسلامی را روشن‌تر نشان دهد. در این پژوهش نشان داده شد که مسائلی همچون درک سبک زندگی و آداب و رسوم ویژه، در بکارگیری فضاها در معماری اهمیت دارد. نگاه نمادشناسانه و رمزآلود به تزئینات وابسته به معماری و نگاه عرفانی به کاشی‌کاری‌های دوره اسلامی با مطالعات باستان مردم‌شناسی قابل بازنگری است. تحلیل‌های مبتنی بر تفاوت رنگ و ترکیب‌بندی در نگارگری، برداشت‌های نادرست این حوزه است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Ethnoarchaeology, an Approach to Strengthen the Archaeology of the Islamic Era.

نویسندگان [English]

  • Sattar Khaledian
  • Hassanali Arab
assistant professor in archaeology, department of archaeology, Shiraz university of arts, Iran
چکیده [English]

Archaeology of the Islamic period along with the study of the history of Islamic art, provides a basis for understanding and studying human behavior. However, as a result of the accumulation of preislamic and Islamic traditions and culture, a multitude of cultural issues and contexts have been created that have emphasized the need for use other archaeological trends and show the inadequacy of existing approaches. Attention to man and human behavior that is observed in most archaeological research is the boundary between archeology and other methods of researching the culture of the Islamic period. Despite the use of ancient anthropological approach in most pre-Islamic studies, this method has received less attention in Islamic studies. The subject of this article is how the above-mentioned approach can shows more clearly the material culture and the interaction of societies of the Islamic era. In this study, it was shown that issues such as understanding lifestyle and special customs are important in using spaces in architecture. The symbolic and cryptic view of the decorations related to architecture and the mystical view of the tiles of the Islamic period can be revised by being brougth under ethnoarchaeological studies. perceptions based upon color differences and painting composition are misperceptions in this area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Archaeology
  • ethnoarchaeology
  • Anthropology
  • archaeology of the Islamic era
  • Islamic civilization