نقش گاو در زندگی مردم دشت سیستان از گذشته تا حال از منظر باستان/مردم‌شناسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس‌ارشد باستان‌شناسی از دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشیار باستان‌شناسی، پژوهشکده علوم باستان‌شناسی و گروه باستان‌شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

کشف پیکرک­‌های گاو کوهان‌دار، بقایای کود حیوانی و مقادیر فراوان لایه­‌های خاکستر از محوطه­ تپه ­­دشت که یکی از محوطه‌­های اقماری تولید سفال برای تمدن شهر سوخته به شمار می­‌آید، زمینه­ بکارگیری مطالعات باستان مردم‌­شناسی را در سیستان فراهم کرد. در این مقاله با رویکرد باستان‌­شناختی و با استفاده از داده­‌های باستان مردم‌‌شناسی از جوامع پویای سنتی عصر حاضر، ارتباط آن‌ها با ساختار جوامع ایستای گذشته بررسی می­‌شود و دستیابی به اطلاعات درباره کاربردهای این حیوان ارزشمند در میان بومیان سیستان از گذشته تا عصر حاضر مورد توجه است. در پژوهش حاضر بر اساس محل گردآوری اطلاعات بر پایه­ دو روش میدانی و کتابخانه‌ای بر اساس ماهیت و روش مبتنی بر تحقیق تاریخی، مشاهده­‌ای و تجربی، پیشینه­ تاریخی این موضوع و تداوم آن در زندگی جوامع امروزی با تأکید بر شواهد کشف‌شده از محوطه­ شهر سوخته و محوطه‌های اقماری آن همچون تپه ‌دشت، محوطه رود بیابان و تپه گرادزیانی مطالعه شده است. بررسی‌های میدانی در روستاهای این منطقه نشان می‌دهد که اگرچه خشکسالی­‌های پی­‌در­پی در سیستان، پرورش این گونه­ جانوری بومی را کمرنگ کرده است، اما نقش گاو در اقتصاد معیشتی، نیروی کار، سوخت و تغذیه­ مردم این منطقه پررنگ بوده و در صورت فراهم شدن شرایط و ظرفیت­­‌های مناسب برای پرورش این حیوان، گاو کوهان‌دار سیستانی پتانسیل بسیاری در بهبود وضعیت معیشتی مردم منطقه و حتی کشور خواهد داشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Ox in the Life of the People of Sistan Basin from the Past to the Present from an Ethnoarchaeological Perspective

نویسندگان [English]

  • Nahid Moradgholi 1
  • Mehdi Mortazavi 2
1 M.A. in archaeology from university of Sistan & Baloochestan.
2 associate professor, research center of archaeological sciences and archaeological department of university of Sistan & Baloochestan
چکیده [English]

Discovery of the clay figurines of humped ox, animal dung remains and the abundant amount of ash layers from the Tepe Dasht that is one of the peripheral sites for the production of pottery for the Shahr -i Sokhta civilization have provided the context for the use of Ethnoarchaeology studies in Sistan. Using an archaeological approach and Ethnoarchaeological data from the dynamic communities of the contemporary villages, the authors relate them to the structure of the static communities of the past and seek information about the uses of this valuable animal among the natives of Sistan from the past to the present. The present research is based on fieldworks and library data and its method is naturally proportionate to an observational-experimental- historical research aimed to study the historical background of this issue and its continuation in the life of modern societies with emphasis on the evidence discovered from Shahr-i Sokhta and its peripheral sites such as Tepe Dasht, Rud Biayaban and Gradziani. Filed studies in the villages of this region show that although successive droughts in Sistan have diminished the cultivation of this native animal species, its role in subsistence economy, bringing labor force and fuel and feeding the inhabitants of this region will be significant If the right conditions and capacities become provided for breeding the Sistani humped ox.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • ethnoarchaeology
  • Sistan
  • traditional communities
  • Bronze Age
  • Sistani ox