مردم نگاری پیشه سنگ تراشان شیر سنگی در مناطق بختیاری نشین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دبیر آموزش و پرورش

چکیده

شیر یکی از نقشمایه‌های پر تکرار در هنر ایرانی ، به ویژه هنرهای تجسمی است. با استناد به یافته‌های باستان شناسان، قدمت بکار گیری این کهن الگوی جانوری در هنر و آیین‌های ساکنان ایران و به ویژه در هنر آرامگاهی، به چند هزار سال پیش برمی‌گردد. شیر‌سنگی نمادی جانوری است که از دیر باز به نشانه شجاعت و دلیری بر آرامگاه بزرگان ایل بختیاری استقرار یافته است. این نوشتار با مطالعه میدانی وضعیت کنونی ساخت شیر‌سنگی، انواع آن، شناخت عوامل موثر در عرضه و تقاضای آن به عنوان یک کالای هویتی در مناطق بختیاری نشین و ارائه آمار کارگاه‌های فعال شیر تراشی، در پی روشن کردن رابطه این نماد با الگوهای حاکم بر تفکر اهالی فرهنگ بختیاری است. داده‌های گردآوری شده به شیوه مردمنگاری (با ابزار مصاحبه و ضبط صوت و تصویر) با رویکرد نشانه شناسی ساختاری تحلیل شده است. طبق یافته‌های این مطالعه، انطباق ویژگی‌های زیستی شیر ایرانی و زیستگاه آن با قلمرو بختیاری‌ها و با شیوه کوچندگی که از دیر باز شیوه غالب زندگی در این منطقه بوده است و همچنین ارتباط تنگاتنگ انسان و حیوان دراین شیوه زندگی به عنوان عوامل انسانی و زیست محیطی موثر در این نماد پردازیها شناخته شده‌اند. شیرسنگی علاوه بر نقش آرامگاهی در آیین‌های شفا و باروری نیز نقش داشته است و در باور بختیاری‌ها جایگاه ویژه‌ای دارد لذا این مطالعه به عوامل روان شناختی اجتماعی، سیاسی و فرهنگی که در حفظ و دوام این نماد نقش داشته‌اند نیز پرداخته است.

کلیدواژه‌ها